14-12-2017@16:53:22 GMT
  • اداره تغذیه - معاونت فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت
  • دانلود گلچین آهنگ های ترکیه ای شاد جدید با لینک مستقیم | جدید دانلود
  • جعبه - کلیپ عاشقانه فوق العاده زیبا کلیپ عاشقانه با اهنگ فوق العاده زیبا و احساسی
  • آهنگ های ترکی HD ترکیه ای جدید و گلچین شده – Android Apps on Google Play
  • mp4.ir - فیلم سینمایی بسیار جذاب پسر آدم دختر حوا
  • Pesar Adam Dokhtar Hava - فیلم پسر آدم دختر حوا - iranianfilm.web.tv
  • گفت‌وگو با مهناز افشار درباره «پسر آدم دختر حوا» و کارنامه بازیگری‌اش
  • آخر هفته کدام فیلم‌های تلویزیون را باید تماشا کنیم؟
  • گران قیمت ترین خودرو های وارداتی | وبلاگ شیپور
  • برلیانس H330 و H320 پارس خودرو، مشخصات فنی، قیمت و هر آنچه باید بدانید - زومیت
  • عباس کمندی و شهین طالبانی سه بری - دانلود ویدیو - سرزه
  • kermanshah_music19 - کرمانشاه موزیک مشاهده کانال تلگرام - Tele-Wall - سرویس اشتراک تلگرام
  • فیلم آموزش ساخت تله ساده برای شکار پرندگان، کیفیت HD، شماره1
  • طرز ساخت تله موش با سیم | فیلم - تگ
  • دانلود کلیپ اموزش ساخت تله ساده برای صید پرندگان، کیفیت HD، شماره1 آپارات - سرزه
  • آموزش ساخت تله حلزون | ویدیو | سرویس چند رسانه‌ای حیوانات خانگی
  • کلیپ فیلم ساخت تله پرنده بسیار ساده و کاربردی - آپارات - سرزه
  • بنوا مندلبرو: فرکتال ها و هنر ناهمواري | TED Talk
  • روش های اندازه گیری طول و عرض جغرافیائی | مرکز دانلود و فروش محتوای دیجیتال
  • Eduardo Briceño: چطور در کارهایی که به آن‌ها اهمیت می‌دهیم بهتر شویم | TED Talk
  • روش های اندازه گیری مسافت بر روی زمین | مرکز دانلود و فروش محتوای دیجیتال
  • زمان در گذر از آینده به حال - مقولات - سوره اندیشه
  • حقایق شگفت انگیز در مورد زمان وب سایت علمی بیگ بنگ
  • فروشگاه انرژی کالا - تاریخچه اندازه گیری
  • خطرات و عوارض جراحی زیبایی شکم و مراقبتهای بعد از آن
  • عوارض جراحی ابدومینوپلاستی
  • عوارض پر خطر عمل ابدومینوپلاستی(بخوانید و هرگز انجام ندهید)
  • ویدئویی از یک عمل جراحی سنگین برای از بین بردن چربی های شکم و پهلو/این بار با فشار آب از شر چاقی خلاص شوید/بادی جت جدیدترین روش پیکرتراشی | تی وی پلاس اولین مجله ویدئویی ایران
  • عمل جراحی ابدومینوپلاستی شکم و پهلو
  • ‫اطلاعیه مهم: در صورت بروز مشکل در ورود به سایت از Ip آموزش استفاده نمایید |دانشگاه فرهنگیان پردیس بنت الهدی صدر اردبیل
  • ورود 20 هزار دانشجو معلم به دانشگاه فرهنگیان/ تدریس 17500 معلم جدید در کلاسها از مهر96 - ایسنا
  • ‫افتتاح مدیریت استانی دانشگاه فرهنگیان سیستان و بلوچستان |مدیریت امور پردیس های استان سیستان و بلوچستان
  • ‫ما زبالاییم و بالا می روییماناالله واناالیه راجعونبا کمال تأثر و تأسف با خبر شدیم مادر گرامی خانم عظیمه تکریمی از اساتید پردیس حضرت فاطمه الزهرا(ص) ،دعوت حق را لبیک گفته و به دیار باقی شتافتند. |مدیریت امور پردیسهای استان خوزستان
  • کتاب خلقت و تکامل مغز و روان:تقی کیمیایی اسدی | شهر کتاب آنلاین
  • کتاب : خلقت و تکامل مغز و روان
  • دستاورد تازه ی دانشمندان: جدال بین علم و مذهب فقط در مغز شما رخ می دهد! | دیپ لوک
  • کسب رتبه اول کشوری مسابقات احکام و صحیفه سجادیه توسط دانش آموزان کرمانی
  • نهج البلاغه تبيان – Android Apps on Google Play
  • کسب رتبه های برتر دانش آموزان استان مرکزی در مسابقات کشوری قرآن - خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency
  • دستورالعمل آزمون ورودی دبیرستان های استعداد درخشان سال 96-1395
  • سکولاریسم پنهان انقلاب اسلامی را تهدید می کند/ مهجوریت قرآن - خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency
  • چرا روز نهم ذی‌الحجه، عرفه نام‌گذاری شد؟/ اعمال روز و شب عرفه و عید قربان
  • به توپ دانلود رمان ببار بارون | هفیان - دانلود آهنگ فیلم رمان عاشقانه
  • رمان دریــــای عشق قسمت سوم. بچه ها خیلی قشنگه بخونید حتما | تبادل نظر نی نی سایت
  • دانلود-رمان-ببار-بارون-free-pdf-downloader.html
  • دانلود رمان ببار بارون | هفیان - دانلود آهنگ فیلم رمان عاشقانه
  • میکس هندی فوووق العاده خوشگل و رمانتیک فیلم بادی گارد +( آپارات ) پخش - سرزه
  • فیلم بادیگارد آهنین ( آپارات ) - سرزه
  • شعبه های کانون زبان ایران در استان اصفهان | اصفهان نما
  • نتایج آزمون فاینال کانون زبان ایران اعلام شد - نی نای
  • آغاز ثبت نام کانون زبان ایران در شعبه های فردیس و هشتگرد - کانون
  • سایت کانون زبان ایران تهران کرمان اصفهان مشهد و سایر شهرستان | جدید دانلود
  • مدرسه کلوب - کانون زبان ایران
  • بهترین کلاس های آموزش زبان آلمانی در ایران کدامند؟ (سه موسسه برتر) - وبسایت تخصصی آموزش زبان خارجی
  • اعلام-نتایج-کانون-زبان-ایران-شعبه-تبریز.html
  • ۱۰ عادت بد که باید از برنامه روزانه‌تان حذف کنید | چطور
  • تفکر و سبک زندگی مشترک هشتم متوسطه - Android Apps on Google Play
  • 5 روش عالی برای مبارزه با افسردگی
  • هفت راهکار اورژانسی برای جلوگیری از عصبانیت
  • مدل های تزیین و طرح روزنامه دیواری برای مدرسه
  • ساخت «لامبورگینی دست‌ساز» در مشهد! - خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency
  • فروش کمپرسی بنز، تراکتور، پاترول، وانت نیسان و ...
  • ماشینز- خرید و فروش خودرو - Android Apps on Google Play
  • نیسان پاترول در برابر تویوتا لندکروزر | مجله پدال
  • خرید نیسان پاترول چهار در کارکرده | اتکس
  • پیگیری الکترونیکی وضعیت پرونده قضایی در سامانه ثنا - بانک نمونه قراردادهای حقوقی
  • اطلاعیه مرکز فناوری اطلاعات قوه قضاییه برای سامانه ابلاغ الکترونیک | خبرگزاری ایلنا
  • سامانه ثنا | ورود به سامانه ثنا قوه قضاییه - استفاده از سامانه ثنا
  • کار قضایی صوری و دم‌دستی نیست/ راه‌اندازی سامانه ابلاغ الکترونیکی بزرگترین کار قوه قضاییه بود | خبرگزاری ایلنا
  • سامانه ابلاغ الکترونیکی اوراق قضایی در دامغان آغاز به کار کرد - خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency
  • مزایای ابلاغ الکترونیک از زبان رییس مرکز فناوری اطلاعات قوه قضاییه - ایسنا
  • سامانه خدمات الکترونیک قضایی -سخا
  • سیستم ابلاغ الکترونیک اوراق قضایی در قزوین راه اندازی شد - خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency
  • برومند محرم 96 | پایگاه رسمی ذاکرین اصفهان
  • فیلم ذکر و مداحی شور بسیار زیبا امیر برومند برا کریم اهل بیت
  • امیر برومند شب ششم محرم 96 اصفهان | پایگاه رسمی ذاکرین اصفهان
  • عشق اجاره ای قسمت 13 آپارات | عکس تلگرام
  • سوالات استعداد شغلی | آربیتا فایل
  • ۱۹ نمونه سوال زیرکانه که در مصاحبه‌ شغلی از شما می‌پرسند | چطور
  • دانلود رایگان نمونه تست استعداد تحصیلی همراه با پاسخ تشریحی (کتاب طلایی دامپزشکی 90-96) | استعداد تحصیلی
  • دانلود رایگان نمونه سوالات عمومی استخدامی
  • نمونه سوالات استعداد تحلیلی سال ششم ابتدایی | موسسه علمی خبرگان
  • مقاله مکانیک آماری از تورم سازه های شبکه - سایپرز، باشگاه دانش
  • مقاله مکانیک آماری از اشکال کریستال تعادل: دیاگرام های فازی سطحی و انتقال فاز - سایپرز، باشگاه دانش
  • دانلود مقالات آموزشی ترمودینامیک به زبان اصلی - دیجی ای ام سی- مرجع تخصصی
  • پیگیری الکترونیکی وضعیت پرونده قضایی در سامانه ثنا - بانک نمونه قراردادهای حقوقی
  • سامانه ثنا | ورود به سامانه ثنا قوه قضاییه - استفاده از سامانه ثنا
  • سامانه ثنا قوه قضاییه | ثبت نام سامانه ثنا - ورود به سامانه ثنا
  • درگاه الکترونیکی سامانه ثنا -جرایم رایانه ای و اینترنتی- سایبرلا (حقوق فضای سایبری)
  • رئیس دادگستری شهرستان جلفا : قاتل در کمتر از 24 ساعت شناسایی و دستگیر شد
  • دانلود مداحی آذری زینب سس ور ای بابا - صاحب
  • دانلود نوحه ترکی زینب سس ور ای بابا - دانلود آهنگ جدید
  • دانلود نوحه ترکی نریمان پناهی بنام اولدون سوسوز - آذترک موزیک
  • دانلود نوحه به زبان شیرین ترکی
  • دانلود نوحه شهروز حبیبی سوسوز بالام اصغر
  • دانلود آهنگ ترکی جدید شهروز حبیبی نام سوسوز بالام اصغر
  • پریشان اورگیم ای پریشانلیغا عاشق اورگیم اوتلاناسان اوز ایاقینلا گلیب سالدی...
  • mp4.ir - آهنگ اورگیم از رحیم شهریاری
  • حاج جواد نادری - سال 1393 - مداحی 4 - (یاندی اورگیم قارداش، آز قالدی کباب اولسون)
  • آهنگ های ترکی HD ترکیه ای جدید و گلچین شده – Android Apps on Google Play
  • دانلود آلبوم جدید امین صادقی آذر بنام بیر اورگیم وار
  • تفکر و سبک زندگی پسران هشتم متوسطه – Android Apps on Google Play
  • بلوغ و انواع آن | سایت پژوهه پژوهشکده باقرالعلوم
  • در ذهن دختران نوجوان چه می گذرد؟
  • افزایش قد با ۱۰ روش طلایی | چطور
  • مدرسه کلوب - معلم و سبک زندگی
  • جعبه - کارتون فوتبال رباتی قسمت آخر - دوبله فارسی - قسمت 52 (قسمت 20 و آخر فصل دوم)
  • جعبه - کارتون فوتبال رباتی - دوبله فارسی - قسمت 31 (فصل یک)
  • جعبه - قسمت آخر کارتون فوتبال رباتی - قسمت 52 (قسمت بیست فصل دوم)
  • جعبه - کارتون فوتبال رباتی - دوبله فارسی - قسمت 25 (فصل یک)
  • ربات تلگرام چیست؟ آموزش ساخت Telegram Bot
  • پارگی رباط متقاطع قدامی - سایت زانو
  • mp4.ir - کارتون یوگی و دوستان - قسمت دوم
  • جعبه - کارتون فوتبال رباتی - دوبله فارسی - قسمت 39 (قسمت 7 فصل دوم)
  • mp4.ir - کارتون یوگی و دوستان - قسمت پنجم
  • گفت‌وگو با همسر و دختر یکی از شهدای آتش‌نشان - ایسنا
  • ناگفته هایی از گیر افتادن یکی از شهدای آتش نشان در زیر آوار پلاسکو +عکس - ساعت24
  • بنیاد شهید در مورد شهدای خدمت از جمله شهدای حادثه پلاسکو تابع قوانین مصوب مجلس است - ایسنا
  • آتش‌نشانان پنج‌شنبه تشییع می‌شوند/اخذ ‌DNA از خانواده‌ها - خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency
  • روایت حضور یکی از شهدای دو قلو پلاسکو، از زبان مادر
  • گزارش پزشکی قانونی در باره پیکرهای شهدای فاجعه پلاسکو تهران | رکنا
  • فیلم: روایتی شنیدنی از اولین شهید آتش‌نشان پلاسکو
  • جنگل های بارانی استوایی چگونه هستند؟ - انواع محیط های زندگی - علم را با لذت بیاموزید 020
  • بزرگترین جنگل‌های بارانی جهان - ایسنا
  • واقعیت های خواندنی درباره جنگل های آمازون - انواع محیط های زندگی - علم را با لذت بیاموزید 020
  • راز شهر پنهان شده در اعماق جنگل های آمازون!
  • حقایق جالب در مورد جنگل های آمازون - کجارو
  • با ترسناک‌ترین موجودات آمازون آشنا شوید - خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency
  • ۱۵ مکان استوایی فوق العاده برای گذران تعطیلات - کجارو
  • این صفحه شما را به مطلب زیر هدایت می‌کند:

    آوای اخوت - سایت شخصی محمد شفق خواتی

    برای مشاهده مطلب فوق، از لینک مقابل استفاده نمایید: آوای اخوت - سایت شخصی محمد شفق خواتی
    عنوان فوق به صورت خودکار و توسط نرم‌افزار جستجوگر تولید شده‌است، لطفاً در صورتی‌که درخواست حذف این عنوان را دارید، کد ٢٠٢۵٣۴٢۵٧ را به همراه موضوع به ایمیل info@porsyar.com ارسال نمایید. متن و محتوای مربوط به عنوان فوق در وبسایت www.shafaqnet.com منتشر شده است و ‌«مجله ایرانی» در قبال آن هیچ مسئولیتی ندارد. بیشتر بدانید
    با عنایت به اینکه سایت «مجله فارسی» مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است. (قانون تجارت الکترونیک)
    14-12-2017@16:53:22 GMT
    آوای اخوت - سایت شخصی محمد شفق خواتی آوای اخوت توضیحات نوشته شده توسط محمد شفق خواتی دسته: منتشر شده در 02 آذر 1394

    اشاره: آن‌چه در پي مي‌آيد، مجموعه مقالات بنده و چند تن از همكارانم (اعضاي كدر علمي مؤسسه تحصيلات عالي خاتم‌النبيين(ص) است كه در اولين اجلاس بين‌المللي اخوت اسلامي در كابل (ميزان 1377) به صورت يك جزوه در اختيار مهمانان اجلاس قرار گرفت.

    سرآهنگ: نواي تقريب از سينه مجروح

    خرسنديم که سرزمين جنگ‌زده‌ي ما با سينه مجروح و قلب خونين خود بر آن است تا از دام اهريمني اختلافات و درگيري‌هاي قومي و مذهبي رهيده و دري به اخوت و تقريب بگشايد و پس از سالياني سياهي و تباهي، گام در مسير هم‌زيستي مسالمت‌آميز و فضاي برادرانه‌زيستن بردارد. مفتخريم که عالمان روشن‌ضمير و انديشمندان نيک‌انديش امت خاتم‌المرسلين(ص) از اين

    عضو مجروحِ پيکر تنومند جهان اسلام عيادت نموده و در آن آواي تقريب و اخوت سر مي‌دهند. اين سرزمين خسته ساليان دراز در آتش فتنه و اختلاف سوخته و ساخته است. بي‌ترديد، علاوه بر کوته‌انديشي‌ها و تعصبات فرزندان اين مرز و بوم، دست ناميمون مداخلات خارجي و تأسف‌آورتر آنکه بسا رقابت‌هاي منفي برخي کشورهاي برادر و هم‌آيين ما نيز در سال‌هاي سياهيِ اين پاره‌ي ستم‌ديده‌ي پيکر اسلام، آتش‌بيار معرکه بوده است. 

    فرزندان اين سرزمين، يتيمان مسلمان اين ستمستان و بيو‌ه‌زنان بي‌پناه اين آب و خاک، اميد آن دارند که قدم‌هاي ميمون انديشمندان جهان اسلام پايان‌بخش مداخلات تفرقه‌افکنانه در اين وادي خون‌رنگ، مژده‌دهنده نور وحدت، پنجره‌اي به سوي روشناييِ تقريب و پيام‌آور خفتن تمام نزاع‌هاي جاهلانه نه تنها براي فرزندان اين پيکر داغ‌ديده، بلکه براي تمام امت نبي‌خاتم باشد. چنين مباد که حضور و تردد انديشمندان، سخن‌سرايي‌هاي گويندگان و قلمفرسايي‌هاي نويسندگان در اين نوع کنفرانس‌ها صرفا در حد تعارف توقف کند. اميدواريم که غنچه‌ي وحدت بيش از پيش شکفته و نهال تقريب و اخوت به سروِ رسايي تبديل شود که همگان در سايه‌سار نشاط‌بخش آن احساس آرامش کنند. خدايا چنان کن که مهمانان گرانمايه از کشورهاي برادر و مسلمان ما و نيز فرزندان صالح اين آب و خاک، عزم شان بر اخوت و تقريب جزم گرديده و بتوانند دل‌ها را از تعصب و مغزها را از سياه‌انديشي برهانند و مصالح امت خير‌المرسلين را چراغ راه انديشه و عمل قرار دهند. از شوراي اخوت افغانستان صميمانه سپاسگذاريم که اين قدم نيک را در اين وانفساي تفرقه برداشته و آرزو مي‌کنيم که در اين مسير همواره جدي‌تر از پيش و پر نيروتر از ديروز باشد. 

    اعضاي هيأت‌علمي مؤسسه تحصيلات عالي خاتم‌النبيين نيز وظيفه خود تلقي نمود تا سهمي هرچند کوچک در اين نشست مبارک داشته و ران ملخي را تحفه سليمان کرده باشد. بدين منظور دست به قلم بردند و صفحاتي را در باب ضرورت و اهميت تقريب و اخوت، موانع و چالش‌هاي تقريب و نيز راهکارهاي تقريب و اخوت سياه نمودند و در اختيار تقريبيان قرار دادند تا اداي تکليفي باشد در اين عرصه‌ي ميمون. 

    محمد شفق‌خواتی

    آمر تحقیقات علمی مؤسسه تحصيلات عالي خاتم‌النبيين‌(ص)

    عقرب 1387

     

    ضرورت و اهميت تقريب و اخوت‌اسلامي

     سيد عبداللطيف سجادي

    ضرورت و اهميت تقريب و اخوت در ميان جامعه اسلامي علل و دلايل روشني دارد که در ذيل به مواردي از آن اشاره مي‌شود: 

    1. ضرورت هستي‌شناختي اخوت و تقريب 

    آدمي از آغاز به زندگي جمعي نياز و گرايش داشته است. دين مقدس اسلام نيز از آغاز ظهورش، با اعلام احترام به فرد، توجه خويش را معطوف جمع کرده و تمام بايدها و نبايدها را براي جمع و جماعت ابلاغ کرده است. بنابراين، نه تنها آغاز اسلام همراه با جمع‌خواهي و جماعت‌طلبي است، که اصولا هستي انسان بر مبناي اجتماع استوار است. زيرا انسان‌ موجودي است مدني الطبع، و اين مفهومي ندارد جز اينکه وحدت مصداق بارز آن در متن هستي و سرشت آنان نهفته باشد. نفاق و کينه‌توزي‌هاي مضر و خطرناکي که مي‌توانند در طبيعت انسان اثر گذارباشند، نمي‌توانند طبيعت ذاتي انسان را مختل يا دگرگون کنند، به همين جهت است که قابل انتقال با عامل وراثت نيستند. 

     2. ضرورت جامعه‌شناختي اخوت اسلامي

    يکي از پديده‌هاي شوم و خطرناکي که در طول تاريخ زمينه‌هاي انحطاط جوامع اسلامي را فراهم کرده است، نفاق، اختلاف، جدايي و احساس دوگانگي توده‌ها از همديگر است. به تعبير ديگر، از هم پاشيدگي و ناهماهنگي افراد يک اجتماع، ناهنجاري اجتماعي و مفاسد کلاني را در پي دارد که هم فرد را دچار سر درگمي کرده و هم جامعه را به سرگرداني و نگراني مبتلا مي‌سازد. علت اساسي اين اختلافات چيست؟ آيا جهل عمومي نفاق آفرين است؟ آيا دست‌هاي پيدا و پنهان سودجويان و منفعت‌طلبان شالوده زندگي امن اجتماعي مردم را برهم مي‌زند؟ يا عوامل اقتصادي، سياسي، مذهبي، نژادي و طبقاتي در ايجاد پديدة شوم اختلاف نقش دارد؟ در اينجا سؤال ديگري مطرح خواهد شد که آيا راهي براي برون رفت از چنگال اين ديو خانمان برانداز وجود دارد؟ وقتي سخن از راهکار مطرح مي‌شود، پديده‌ها و عواملي که خود اختلاف برانگيز بوده و سرچشمه نفاق و تفرقه بودند، نمي‌توانند «نفاق زدا» و «وحدت آفرين» شوند، زيرا وحدتي که از کثرت سرچشمه مي گيرد، دوباره به کثرت قابل تجزيه است. مثلا هيچ گاه «قبيله» نمي‌تواند وحدت آفرين باشد، زيرا از طوايفي تشکيل يافته که در درون قبيله حکم قبايل را پيدا مي کنند. بنابراين، ضرورت و اهميت موضوع «اخوت اسلامي» مطرح مي‌شود. 

    3. ضرورت اعتقادي اخوت اسلامي 

    امروزه در راستاي ايجاد هويت‌هاي مشترک تلاش‌هاي پيگير و فراواني صورت مي‌گيرد. ديگرانديشان هرگاه بخواهند با هم‌کيشان و هم‌پيمانان شان اظهارعلاقه کنند. «رفيق» خطاب مي‌کنند، ولي سطح پيوند و علايق مسلمانان به همديگر، از ديدگاه اسلام به قدري بالاست که در قالب نزديک‌ترين پيوند دو انسان با يکديگر، يعني «پيوند برادري» مطرح گرديده است. بنابراين، تلاش در راستاي ايجاد هويت ملي- به معني سياسي- هويت قومي، هويت نژادي و هويت‌هاي موهوم ديگري که از هواها سرچشمه مي‌گيرد، راه‌حل مشکل و درمان درد بشر نيست. تنها چيزي که ريشه و اساس دارد، تحقق هويت ملي- به معني واقعي کلمه- (ملت واحده اسلامي) و ايجاد «اخوت اسلامي» است. زيرا تجريد بشر از فکر، انديشه، جهان بيني و باورهاي ديني او را خاک مي سازد، و همه از خاک هستيم، و خاک که افتخار ندارد. پس افتخار به فضائل روحي و معنوي است و ملاک فضيلت و برتري فقط تقوي است. رسول خدا(ص) مي‌فرمايد: سه چيز است که دل مؤمن به آنها جز اخلاص، چيز ديگري نمي ورزد، يعني در آن سه چيز محال است خيانت بکند. يکي: اخلاص عمل براي خداوند، مؤمن در عملش ريا نمي ورزد. ديگر: خير‌خواهي براي پيشوايان واقعي مسلمين، يعني خيرخواهي در جهت خير مسلمين و ارشاد و هدايت پيشوايان در جهت خير مسلمين. سوم: مسأله وحدت و اتفاق مسلمين، يعني نفاق نورزيدن و متفرق نکردن مسلمانان. 

    4. ضرورت ديني اخوت‌اسلامي 

    از ديدگاه اسلام انسان‌ها از هر نژاد، جنس، رنگ و تباري که باشند و درهر گوشه‌اي دنيا زندگي کنند، همه درکرامت انساني، مقابل قانون و برخورداري از مزاياي عمومي برابراند. خطابات عمومي قرآن بيانگر همين واقعيت است. قوميت‌هاي مختلف بايد بيدار باشند! طهارت هر شخص از هر قوم؛ عرب، عجم، ترک، فارس، پشتون، ازبک، تاجيک، هزاره، قزلباش، سياه، سفيد، زرد، سادات بني الزهراء(س) وحتي فرزند دلبند رسول خدا(ص) در گرو دين است. قوم عاري از دين نه تنها طهارت ندارد، که به اتفاق آراي فقهاي اسلامي به رجس و پليدي آلوده است. «اخوت اسلامي» بيشتر از قرآن و سنت قابل استنباط است، لذا بايد اذعان داشت که اولا قرآن و سنت که هر دو منبع استخراج قوانين اسلامي است و بايدها و نبايدها يا نظام رفتاري انسان‌ها را تعيين مي کنند، مکمل همديگراند و از يکديگر قابل انفکاک نيستند و تا زماني که بشر به کتاب و سنت عمل کند، گرفتار ناملايمات، چالش‌ها وگمراهي‌ها نخواهد شد. به همين دليل اين مقوله در دو بخش جداگانه به اختصار مطرح مي‌شود: 

    الف) اخوت اسلامي در قرآن

    يکي از تعاليم و شعارهاي ريشه‌دار اسلامي «اخوت اسلامي» است. شعار مؤثر، عميق، پرمعني و جذابي که در قرآن عظيم‌الشان مورد تاکيد قرار گرفته و مؤمنان برادر همديگرند معرفي گرديده اند: «إنما المؤمنون إخوه فاصلحوا بين أخويکم». قرآن عظيم‌الشان در سوره حجرات به يک قانون عمومي و قاعده کلي تصريح فرموده که  «هرگاه دو گروه از مؤمنان با هم نزاع کردند، آنان را آشتي دهيد؛ وإن طائفتان من المؤمنين اقتتلوا فاصلحوا بينهما». در آيه بعد با تأکيد بيشتر به علت اين امر مي پردازد: «مؤمنان برادر همديگرند، بنابراين در ميان دو برادر خود صلح را  بر قرار کنيد». خوب است باز به نداي روح‌بخش و انسان‌ساز قرآن شريف گوش جان بسپاريم  و در راه اجراي آن، از سر صدق گام برداريم: «محمد رسول الله  و الذين معه أشدٌاء علي الکفار رحماء  بينهم» (محمد رسول خدا است و آناني که با اوست با همديگر مهربان و در برابر کفار سنگدل و خشن هستند). 

    راستي قرآن که نگفته: «والذين ذهبوا مذهب الحنفي» يا «و الذين ذهبوا مذهب الجعفري» و يا «والذين ذهبوا طريق البشتون او التاجيک او الهزاره» و يا... پس سؤال اين است که حنفي ها با محمد(ص) است يا جعفري ها يا مالکي ها و يا مذاهب ديگر؟ پشتون ها با محمد (ص) است يا تاجيک ها، ياهزاره ها و يا اقوام ديگر؟ به هر اندازه که احتمال نفي هر کدام باشد، احتمال نفي ديگري نيز به همان اندازه هست. بنابراين بايد همه امت پيامبر بزرگوار اسلام(ص) برادروار از دين وآموزه‌هاي ديني حمايت و با دشمنان دين رو در رويي کنند.

    ب) اخوت اسلامي در سنت 

     روايات زيادي که از پيشوايان بزرگ اسلام رسيده است، لزوم و ضرورت اين موضوع را با عبارات گوناگون مطرح کرده است. پيامبر اکرم(ص) مي‌فرمايد: افراد با ايمان نسبت به يکديگر همانند اجزاي يک ساختمان اند که هر جزئي از آن، جزء ديگر را محکم نگه مي‌دارد. نيز فرموده است: مؤمنان همچون يک روح اند. باز هم مي فرمايد: مثل افراد باايمان در دوستي و نيکي به يکديگر همچون اعضاي يک پيکر است که چون بعضي از آن به درد آيد، اعضاي ديگر را قرار و آرامش نخواهد بود. 

    از سخنان پيشوايان ديني اين نتيجه به دست مي‌آيد که آنان با ذکرمصاديق، مفهوم »اخوت» را به روشني تعريف کرده اند. از پيامبر بزرگوار اسلام(ص) نقل شده که فرمود: «مسلمان برادر مسلمان است. هرگز به او ستم روا نمي دارد، دست از کمکش بر نمي دارد، و او را در برابر ناملايمات تنها نمي گذارد». در جاي ديگر نقل شده که فرمود: «دو برادر ديني همانند دو دست اند که هر کدام ديگري را مي شويند».  از اين کلام وحياني دو نکته جالب استفاده مي‌شود: 

    1. برادران ديني بدون توجه به نسبت‌هاي جاهلانه قومي، نژادي، لساني، مذهبي، سمتي و غيره کمال همکاري را با همديگر دارند. 

    2. برادران ديني نه تنها درصدد عيب جويي ازهمديگر نيستند، بلکه احساس وظيفه کرده و معايب همديگر را پاک مي کنند، و آلودگي‌ها را از همديگر مي‌زدايند.

    از امام صادق(ع) مي‌فرمايد: مؤمن برادر مؤمن است وهمگي به منزلة اعضاي يک پيکراند که اگر عضوي از آن به درد آيد، اعضاي ديگرقرار و آرام ندارند و ارواح همگي آنها از روح واحدي گرفته شده است. 

    درحديث ديگر نقل شده که فرمود: «مؤمن برادر مؤمن است وهمگي به منزله چشم او راهنماي اوست، هرگزبه او خيانت نمي‌کند، ستم روا نمي‌دارد، با اوغش و تقلٌب نمي‌کند و هر وعده‌اي را به او بدهد تخلٌف نمي‌کند». انسان مسلمان هيچ‌گاه راضي نخواهد شد که برادر مسلمانش در چاهي بيفتد و او نظاره‌گر باشد، بايد او را از معايب باز داشته و به نيکي‌ها راهنمايي کند.

    5. ضرورت سياسي اخوت اسلامي 

    جان ديويد پورت يکي از دانشمندان معروف انگليسي مي نويسد: «محمد يک نفر عرب ساده، قبايل پراکندة کوچک، برهنه و گرسنه کشور خودش را مبدل به يک جامعة فشرده و با انضباط نمود. و در ميان ملل روي زمين آنها را با صفات و اخلاق تازه‌اي معرفي کرد و در کمتر از سي سال (23 سال دوران رسالت) اين طرز و روش، امپراطوري قسطنطنيه را مغلوب کرد و سلاطين ايران را از بين برد. سوريه و بين‌النهرين و مصر را تسخير کرد و دامنة فتوحاتش ر ا از اقيانوس اطلس تا کرانة درياي خزر و تا رود سيحون بسط داد». براي درمان درد انسان‌ها هماهنگي‌هاي نژادي، قبيله‌اي، سياسي، جغرافيايي و جز اينها  کار ساز نيست که حتي «وحدت ملي» به معني سياسي آن نيز راهکار اساسي نخواهد بود، مگر اين که بر محور عقيده مشترک استوار گردد. تنها راهکار اصولي «وحدت ملي» - به معني واقعي – که «اخوت اسلامي» است، مي‌باشد. زماني اين ضرورت بيشتر رخ مي‌نمايد که مرزهاي جغرافيايي به سان دام‌هاي خطرناکي بر سر راه انسان‌ها گسترده مي‌شود. ولي به عناوين بي‌شمار ديگر اقتصاد و منابع ملي يک مجموعة مستمند را تعداد محدودي از شکمبارگان به تاراج مي‌برند. اگرمبالغه نشود شايد در حدود 80 % سرمايه دنياي امروز در اختيار کمتر از 20% انسان‌هاي فرصت‌طلب وسودجو قرار دارد و از سيري شکم و اسيري شهوت خواب شان نمي‌برد. اما 20% ديگر سرماية جهان در اختيار 80% مردم است، که با بستن سنگ به شکم شان نمي‌توانند تسلي‌دهنده لحظات گرسنگي‌شان باشند و بيشتر گرسنه‌ها را مسلمانان تشکيل مي‌دهند. غفلت مسلمانان باعث شده که دچار نابساماني‌هاي گوناگون شوند. در عصر کنوني دشمنان از راه‌هاي دوستي و طرفداري‌هاي ظاهري به تحميق مسلمانان مشغول اند و براي آنان جز سرگرداني، در بدري، تباهي و بدبختي چيز ديگري را نمي‌طلبند و براي رسيدن به منافع اقتصادي و مادي خودشان از ريختن خار بر سر راه آنان و به سختي انداختن کار آنان، لحظه‌اي کوتاهي نمي‌کنند. توماس کارل: مي‌گويد: «خداوند عرب را به وسيلة اسلام ازتاريکيها به سوي روشنايي‌ها هدايت فرمود، ازملت خموش و راکدي که نه صدايي از آن مي‌آمد و نه حرکتي محسوس بود، ملتي به وجود آورد که از گمنامي به سوي شهرت، از سستي به سوي بيداري، از پستي به سوي فراز و از عجز و ناتواني به سوي نيرومندي سوق داده شده، نورشان از چهارسوي جهان مي‌تابيد. از اعلان اسلام يک قرن بيشتر نگذشته بود که مسلمانان يک پا در هندوستان و پاي ديگر در اندلس نهادند و بالاخره در همين مدت کوتاه، اسلام بر نصف دنيا نور افشاني مي‌کرد. 

    6. اخوت اسلامي ضامن بقاي ملت‌ها 

    از آنجا که هدف نهايي آفرينش، هدايت و نجات انسان‌هاست و پاي منافع و سرنوشت مسلمانان مطرح است، ضرورت اتحاد و «اخوت اسلامي» بيشتر جلوه‌گري مي‌کند. اثرات اعجازآميز و شگفت‌انگيز اتحاد و برادري در پيشرفت اهداف اجتماعي و سربلندي جوامع بشري غيرقابل وصف است. به جرأت مي‌توان گفت که: تا هنوز هم اثرات و ثمرات واقعي آن شناخته نشده است. 

    مثال: امروز سدهاي بزرگي در نقاط مختلف دنيا ساخته شده است که آغاز بزرگ‌ترين توليدات نيروهاي صنعتي است و اراضي گستردة زراعتي را آبياري مي‌کند و انسان‌ها را از انرژي و روشنايي بهره‌مند مي‌سازد. اگر به درستي انديشيده شود، اين توان بزرگ چيزي جز ثمر يک‌جا‌شدن قدرتهاي ناچيز قطره‌هاي باران نيست. اگر اين فرضيه درست تحليل شود، اهميت اتحاد، يکي شدن و برادري مسلمانان براي فعاليت‌هاي دسته جمعي آشکار خواهد شد.

     

    موانع و چالش‌هاي تقريب مذاهب اسلامي

     محمد شفق‌خواتي

    اشاره: علی‌رغم تلاش‌های صادقانه‌ی بسیاری از بزرگان دینی در عرصه‌ی تقریب مذاهب اسلامی، به خصوص پس از تلاش‌های دو عالم فرهیخته‌ی جهان اسلام، یعنی حضرت آیت‌الله العظمی بروجردی و شیخ محمد شلتوت، هنوز پروژه‌ی تقریب مذاهب اسلامی با چالش‌ها و موانع جدی مواجه است. برخی از این چالش‌ها به درون جوامع اسلامی بر می‌گردد و برخی دیگر عوامل بیرونی است که در ذیل به بررسی مختصر این دو دسته موانع و چالش‌ها می‌پردازیم.

    الف) مواتع و چالش‌هاي دروني

    1. مواتع و چالش‌هاي روشي

    1-1. ابهام در معناي تقريب و وحدت: بسياري از مسلمانان و حتي عده‌اي از مناديان تقريب يا وحدت نيز تصور شفافي از معنا و مفهوم «تقريب» و «وحدت» يا «اتحاد» و «اخوت» ندارند. هنوز اين مفاهيم به صورت شفاف تعريف نشده و چند و چون آن مشخص نگرديده و تفاوت‌هاي اين مفاهيم نيز روشن نشده است. بسياري تصور شان بر اين است که تقريب يعني به کيش خويش خواندن و سعي در ابطال مواضع ديگران! به همين جهت، برخي اساس فعاليت‌هاي تقريبي را زير سؤال قرار مي‌دهند.       

    2-1. برخورد تعارفي و سطحي با مقوله تقريب: مسلمانان و حتي برخي از مناديان تقريب به گونه‌ي تعارفي و سطحي به تقريب مي‌نگرند و تنها در حد تشريفات و نزاكت‌هاي بين‌المللي اسلامي از تقريب سخن مي‌گويند و به «تقريب» به سان يك مقوله واقعي و ريشه‌اي و نزديک‌شدن انديشه‌ها و قلوب مؤمنين به يکديگر به مفهوم ريشه‌اي و باطني که همه به آن دل ببندند و تجلي‌گر باور به «انّما المؤمنون اخوة» باشد، باور ندارند. با تأسف بايد يادآور شد که برخي مناديان تقريب به ارائه يک سخنراني يا مقاله و اظهار فضلي در يک کنفرانس اکتفا نموده و به صورت جدي و عملي در اين راه گام‌هاي مؤثر برنمي‌دارند.    

    3-1. يكسويه بودن فعاليت‌هاي تقريبي: برخي عالمان‌ روشن‌انديش مسلمان حقيقتا از جان مايه‌گذاشته و در مسير تقريب مسلمانان فعاليت‌هاي درخوري انجام داده اند. اما فعاليت‌هايي که تا امروز در زمينه تقريب انجام گرغفته است، در بسياري موارد يکسويه بوده و جامع‌الاطراف نبوده اند. حتي گاهي مع‌الاسف اين فعاليت‌هاي به ظاهر تقريبي عاري از خلوص نيت و آلوده به اغراض سياسي و مذهبي خاص بوده است که در واقع مي‌توان برخي از اين فعاليت‌ها را فعاليت‌هاي ضد تقريبي اما در پوستين تقريب تلقي نمود. جامع‌نگري و توجه به عرصه‌هاي گوناگون زندگي فرهنگي، اجتماعي و بين‌المللي امت اسلامي و راه يافتن انديشه تقريب در همه عرصه‌هاي علمي‌ فکري مسلمانان و نيز گام برداشتن خالصانه و به دور از شائبات سياسي، منافع شخصي، ملي و مذهبي و توجه به منافع عام کليت امت ختم‌المرسلين(ص)، در اين مسير از ضروريات به نظر مي‌رسد وگرنه از چند سخنراني يا مقاله آن‌هم عاري از اخلاص، نه تنها نتيجه‌اي به دست نخواهد آمد، بلکه اذهان را آشفته‌تر خواهد نمود.

    4-1. عدم عنايت به سيره سلف: پيروان مذاهب شناخت دقيقي از شيوه و سيره پيشوايان (خلفاي راشده، ائمه معصومين و برخي علماي منصف و معتدل بزرگ فريقين) نداشته و يا همت بررسي و تعمق در سيره و روابط ايشان و الگوگيري از شيوه آن بزرگان را نداشته و به خود زحمت نمي‌دهند، اما برعکس، اختلافات جزئي برجسته‌ مي‌گردد، سخن برخي متعصبان در رد مذاهب ديگر و تهمت‌ها و سوء‌ظن‌ها هرروز تکرار مي‌شود و با تأسف بايد گفت که عالمانه و عامدانه از «کا»ه، «کوه» مي‌سازند. 

    5-1. تعصب‌ورزي و مطلق‌نگري:‌ دوري از تساهل و تسامح در برخورد با پيروان مذاهب غيرخودي و مطلق‌نگري و تماميت‌خواهي و طرد مواضع ديگران به صورت چشم‌بسته و بدون تحقيق کافي، از ديگر موانع نزديک شدن مسلمانان به همديگر است. پيروان مذاهب‌اسلامي غالبا و معمولا بدون بررسي‌هاي عميق در باب مواضع همديگر، راه ديگران را منتهي به ترکستان ‌پنداشته و سخنان و مواضع مذاهب ديگر را دور از آبادي تلقي مي‌کنند.

    6-1. تبليغ و تخريب در کسوت تقريب: برخي از مناديان تقريب انتظار دارند که طرف مقابل شان ده گام به پيش و به سوي او بردارد، اما خود زحمت حتي يک قدم نزديک شدن به پس ذهن پيروان مذهب غير خود را نيز به خود نمي‌دهند، بلکه وظيفه‌شان را در تقريب، تبليغ و اثبات مواضع مذهب خود و تخريب مواضع و وجهه ديگران مي‌دانند و حاضر نيستند که کوچک‌ترين اغماضي را متقبل شوند. تقريب يکسويه و بدون تقارب، منطقي و ممکن نخواهد بود و از هردو سو بايد به سوي نقطه مشترک حرکت نمود.     

    2) موانع و چالش‌هاي سياسي 

    1-2. ماهيت سياسي بسياري از اختلافات:‌ اختلاف موجود بين شيعه و سني، با اين ماهيت و حجم ضخيم كنوني، اصولاً يك پديده سياسي تاريخي و مذهبي است و نه يك پديده مذهبي صرف! منظور اين است كه وجه غالب عوامل عمده تكوّن و رشد و تكامل «اختلاف» و «موانع تقريب» سياسي هستند كه در گذر چند قرن از تاريخ اسلام اين پديده را به گونه موجودِ حاضر در آورده اند. اختلاف، در آغاز ژرف و فراگير نبوده و با گذر زمان بدين پايه رسيده است. آنچه اكنون از جدايي هاي مذهبي فِرَق مسلمين پيش روي ما است، خيلي بيش و پيش از آنكه ريشه در «كلام» و «مذهب» داشته باشد، ريشه در «سياست» و «تاريخ» دارد، بي آنكه ماهيتِ مذهبي جدايي‌ها ناديده گرفته شود. در طول تاريخ اسلام، «مذهب»، دستاويز «سياست» بوده و اين سياستمداران بوده‌اند كه به دلائل سياسي، به اختلافات مذهبي دامن زده و كوره آن را داغ مي‌كرده‌اند و نيز بر حجم و گستردگي آن مي‌افزوده اند، و گرنه، نه در زمان خلفاي راشدين و نه در طول دوره 250 ساله امامان شيعه، جدايي ميان مذاهب اسلامي، به هيچ روي تا بدين پايه نبوده است. 

    2-2. درباري شدن علما: سياستمداران به نوبه خود از دانشمندان دين و رسوبات تاريخي و ذهنيت‌هاي اجتماعي و مذهبي مردم بهره مي‌گيرند. در فرهنگ گذشته مسلمين و سنت اسلامي و در عصر خلفاي اموي و عباسي، اصطلاح «عالم درباري» شيوع داشت و بسياري از علما به درباري بودن متهم بودند، اما امروزه و در دولت‌هاي امروزين مسلمانان، از اين نکته غفلت مي‌شود و اي چه بسا علمايي که خود را روشنفکر نيز مي‌پندارند، اما ابزار دست ارباب سياست شده و از آنجا که سياستمداران دولت متبوعه خود را سالم مي‌دانند، به راحتي خدعه‌هاي سياسي دامن ايشان را غبارآلود مي‌کند و با حلقوم و قلم تبديل به تريبون سياسيون مي‌گردند، و بدتر ازآن اينکه برخي روحانيون سياسي نيز با استحاله شدن، در دام سياست به مفهوم شيطاني آن افتاده و از سياسوين غير روحاني نيز در تعصبات ملي و غيره پيش‌گام‌تر شده‌اند و «اذ فسد العاِلم فسد العالَم».

    3-2. افتادن در قفس تنگ مليت و ملي‌گرايي (تقليدِ با تأخير از غرب): راهي را که غربيان در دو صده پيش رفتند و اکنون از آن راه برمي‌گردند، ما تازه آغاز نموده‌ايم. اروپا در قرن هجده ميلادي به سوي دولت‌ـ‌ ملت «nation state» حرکت نمود و امروز دوباره به سوي اتحاديه اروپا گام برداشته و با گام‌هاي استوار به سوي ايالات متحده اروپا در حرکت است. اما مسلمانان تازه در قرن بيستم به فکر ملت‌ـ دولت افتادند و در آغاز هزاره سوم شتابان در آن مسير کهنه غرب گام نهاده و به پيش مي‌تازند و مي‌خواهند اثبات کنند که ما در سال 1429 ميلادي به سر مي‌بريم و نه در سال 1429 هجري قمري! بدين سان مي‌خواهيم عملا تأخر تاريخي خود را به نمايش بگذاريم. يک اروپايي امروز در هر مملکت اروپايي که برود، احساس مي‌کند که خانه و وطن اوست، ولي يک مسلمان وقتي از کشور خود در کشور مسلمان ديگري مي‌رود، خارجي به شمار مي‌رود و چه بسا از ابتدايي‌ترين حقوق انساني هم برخوردار نيست چه رسد به اخوت اسلامي يا علقه هم‌کيشي. تعصبات قومي و نژادي امروز در غرب رو به زوال، اما در جوامع اسلامي در حال تشديد است. دردآورتر آنکه روحانيت و علما نه تنها با ملي‌گرايي و تعصبات نژادي مبارزه جدي ندارند، بلکه در موارد زيادي پرچمدار اين روند ناميمون خود روحانيت و برخي افراد از خود علماي پرادعاي دين اند. چنين جمع مسلماني را چگونه مي‌توان «يد واحد» يا «امت واحده» دانست يا تبديل به وحدت کلمه نمود و از آن امت مقتدر ساخت؟!  

    3. موانع و چالش‌هاي اعتقادي

    1. عدم آگاهي از زواياي مذاهب ديگر و اکتفا به شايعات بي‌اساس:‌ اختلاف در عقايد گاهي برجسته‌سازي مي‌شود و چون بسياري از مسلمانان از ماهيت عقايد و حقيقت ديدگاه‌هاي ساير مذاهب شناخت دقيق و آگاهي عميقي ندارند، پيروان مذاهب ديگر را بر اساس تهمت‌هاي بي‌پايه و افترا، مخالف عقايد خويش و دشمن خود مي‌پندارند:

    هرکسي از ظن خود شد يار من     از درون من نجست اسرار من

     بسياري از خصومت‌هاي پايه‌دار بين پيروان مذاهب ريشه در نسبت‌هاي ناروا دارد که اگر شناخت کامل از همديگر پيدا کنند، بسياري از سوء ظن‌ها برطرف خواهد شد. نسبت‌هاي ناروايي که مسلمانان به همديگر وارد نموده اند زياد است که در ذيل فقط به دو نمونه از اين نسبت‌هاي ناروا اشاره مي‌شود:

    2. نسبت دادن غلو و سب صحابه به شيعه: يکي از نسبت‌هاي ناروا به شيعه غلو در حق ائمه اهل‌بيت بوده است. در حاليکه ائمه شيعه و علماي بزرگ شان در طول تاريخ همواره غاليان را از خود طرد نموده و عليه آنان مبارزه جدي نموده اند. نسبت ديگر نيز سب صحابه توسط شيعه است. در حاليکه لعن و يا سب صحابه نه از اصول و تعاليم شيعه است و نه شيعيان بدان به عنوان يک ارزش مقيد اند، اما دلخوري اساسي اهل‌سنت از شيعيان در همين مسأله ريشه دارد. سب صحابه در ميان شيعيان رايج نيست و لعن صحابه نيز به گونه‌اي نيست که همة صحابه را پوشش دهد؛ بلکه شيعيان عدالت مطلق همة صحابه را نمي‌پذيرند و نسبت به برخي صحابه نگاه منفي و انتقادي دارند. البته در اين دو مسأله «غلو و سب صحابه» جهال شيعه و برخي افراد بيمار نبايد ملاک ارزيابي مذهب تشيع باشد، بلکه ديدگاه بزرگان مذهب بايد ملاک و مناط قرار گيرد. همين‌طور نسبت دادن اعتقاد به تحريف قرآن يکي ديگر از نسبت‌هاي ناروا به شيعه است.   

    3. نسبت دادن نصب به اهل‌سنت:‌ از سوي ديگر، برخي از شيعيان فکر مي‌کنند که تنها ايشان محب اهل‌بيت‌اند و ديگران ناصبي و مخالف اهل‌بيت‌ هستند. در حاليکه در عصر ما ناصبي شايد به اندازه انگشتان دست هم وجود نداشته باشد و دست کم حب اهل‌بيت بين همه پيروان مذاهب مشترک است. 

    2. حربه تکفير:‌ تکفير پيروان مذاهب اسلامي توسط همديگر که در مقاطع مختلف تاريخ به عنوان يک پديده خطرناک مطرح بوده و به وقوع پيوسته است، موجب ريخته شدن خون هزاران نفر در مناطق مختلف جهان اسلام گرديده است و يکي از مهم‌ترين موانع وحدت  مسلمانان به شمار مي‌رود. متأسفانه در شرايط کنوني نيز به اين امر از ناحيه برخي گروه‌هاي تندرو و متعصب نظير وهابيت، القاعده و غيره دامن زده مي‌شود. حربه تکفير نيز در واقع ريشه در همان تنگ‌نظري و مطلق‌بيني و جزميت دارد. 

    4. موانع و چالش‌هاي اخلاقي

    1-4. متروک ماندن و مهجوريت آموزه‌هاي اخلاقي دين:‌ تدين ما کاريکاتوري گرديده است: بخشي بي‌نهايت بزرگ، و بخشي ضعيف و نحيف. وقتي تدين کاريکاتوري شد، مضحک و زننده مي‌شود و مصداق گوياي «نؤمن ببعض و نکفر ببعض». به لحاظ نظري و تئوريک، مسلمانان به بعد اعتقادي و فقهي دين توجه زياد نموده اند، اما بعد اخلاقي دين در جوامع اسلامي متروک و مهجور مانده است. عدم رعايت اخلاق اسلامي و پايبند نبودن به دستورات اخلاقي رهايي‌بخش دين، از موانع عمده تقريب به شمار مي‌رود و ما را از غايت بعثت نبي مکرم غافل مي‌سازد و «اّني بعثت لاتمّم مکارم الاخلاق» به فراموشي سپرده مي‌شود. وقتي پايبندي به اخلاق اسلامي وجود نداشته باشد، ابواب فقهي و مباحث اعتقادي آبستن نفرت و کينه و مولد خشونت، تعصب، جزميت و خودخواهي و خودبيني خواهد شد. ما به اين نکته هيچ‌وقت توجه نمي‌کنيم که عرصه اخلاق يکي از عرصه‌هاي کاملا مشترک بين همه مذاهب و قابل اغتنام براي امر تقريب است. برخلاف اختلافات جزئيِ اعتقادي و تفاوت‌ها در فروعات فقهي، در عرصه اخلاق هيچ اختلافي نداريم و آموزه‌هاي اخلاقي ما کاملا مشترک است. اين يک سکوي پرش خوب براي تقريب و نزديکي پيروان مذاهب مي‌تواند باشد. 

    2-4. نخوت و غرور برخي علماي ديني:‌ برخي علماي ديني که از خودسازي و ايثار محروم اند و کبر و نخوت دامن‌گير شان شده است، در مواردي تقريب را با جايگاه و موقعيت خود در تنافي ديده و حاضر نيستند به قيمت کوچک کردن خود يا از دست دادن برخي امتيازات شخصي به نفع اخوت مؤمنين و ايجاد صلح و صلاح در ميان مسلمانان، عبور نموده و به تقريب مذاهب کمک نمايند. 

    3-4. بي‌بهره بودن عامه مسلمانان از اخلاق محمدي: علما و حوزه‌ها و مدارس ديني اعتقادات و احکام را خوب به مردم آموخته و مي‌آموزند، اما در عرصه تربيت و آموزش اخلاقي مردم ناکام بوده و نتوانسته اند جوامع اسلامي را به اخلاق محمدي بيارايند. به همان صورت که ما در بعد عملي يک فلسفه اخلاق منسجم را نتوانسته ايم ارايه دهيم، در بعد عملي نيز بيماري‌هاي اخلاقي از مزمن‌ترين بيماري‌هاي جوامع اسلامي و افراد مسلمان به شمار مي‌رود و در برخورد با هم‌کيشان مسلمان، تقيد به اخلاق اسلامي کم‌تر مشاهده مي‌شود.        

    ب» موانع و چالش‌هاي بيروني

    1. تفرقه افکني دشمنان: دشمنان اسلام از همان آغاز ظهور اسلام با دريافت اينکه اسلام مهم‌ترين مانع براي تحقق نيافتن اغراض دنيوي آنان است، تلاش خود را در جهت نابودي اسلام آغاز کردند. از آنجا که دشمنان در رويارويي مستقيم با مسلمانان عموما با شکست مواجه شدند، از نفاق‌افکني ميان مسلمانان به عنوان مهم‌ترين حربه جهت برهم زدن همبستگي مسلمين و در نتيجه رسيدن به اهداف پليدشان استفاده کردند. اين امر نيز به صورت مستقيم و غير مستقيم انجام مي‌شد. از شيوه‌هاي تفرقه افکني غير مستقيم دشمنان اسلام در صدر اسلام، در ميان مسلمين «که به مراتب خطرناک‌تر از تفرقه افکني مستقيم آنان بود است»، وارد نمودن مطالب تحريف‌شده اديان گذشته، خرافات و اوهام و... به صورت جعل حديث، قصه‌گويي و داستان‌سرايي در ميان متون ديني مسلمانان بوده است که با نيت تحريف و تخريب دين مقدس اسلام و ايجاد نفاق در ميان امت‌اسلامي انجام مي‌شده است. اين مطالب با وجود تلاش‌هايي که براي شناسايي و جداسازي آنها انجام شده است، تا کنون نيز متأسفانه به علل گوناگون در بيشتر کتب حديثي، تفسيري و تاريخي مسلمانان وجود دارد که در امور گوناگون به آنها استناد مي‌شود. استناد به هر يک از اين احاديث جعلي به نوبه خود، اختلاف و نزاع در همان مورد را موجب مي‌شود. امروز نيز دنياي استکبار و دشمنان برون ديني ما با شيوه‌هاي ذيل به تفرقه‌افکني در ميان مسلمانان دامن مي‌زنند: 

    2. دامن زدن به اختلافات مذهبي: دامن زدن به اختلافات مذهبي در ميان مسلمين همواره به عنوان يکي از شيوه‌هاي مهم مورد توجه جدي آنان بوده است. اين امر را از راه‌هاي گوناگون نظير فرستادن جاسوس، مبلغان تبشيري، خاورشناسان و... دنبال کرده اند.

    3. فرقه سازي و حمايت از فرقه‌هاي انحرافي: يکي از شيوه‌هاي تفرقه‌افکني استعمار فرقه‌سازي يا حمايت از فرقه‌هاي انحرافي در جوامع اسلامي بوده است. فرقه‌هاي انحرافي به خاطر تندروي و ديگر ويژگي‌ها، از پتانسيل و قابليت خوبي براي جنجال‌آفريني و تفرقه‌افکني ميان مسلمانان برخوردار بوده هستند و به همين جهت مورد حمايت استعمار قرار مي‌گرفته اند. از آن جمله به فرقه تندرو و تکفيري وهابيت مي‌توان اشاره کرد که در مقاطعي از تاريخ مورد حمايت استعمار قرار داشته است. از ديگر نمونه‌هاي فرق انحرافي که حمايت استعمار را جلب نموده است، مي‌توان به قاديانيه، بابيه و بهائيه اشاره نمود. 

    4. ايجاد و دامن زدن به اختلافات مرزي: يکي از گزينه‌هاي نفاق‌افکني استعمار ميان مسلمانان به وجود آوردن اختلافات مرزي ميان کشورهاي اسلامي است. به طور مشخص در اين زمينه مي‌توان از استعمار پير نام برد. اين کشور در طول دوره عمر استعماري خود بر کشورهاي اسلامي، با قطعه قطعه نمودن سرزمين‌هاي اسلامي به کشور هاي مختلف، مرز ميان کشورها را در هر نقطه به گونه‌اي نامشخص گذاشت و رفت. هم‌اکنون کمتر کشوري اسلامي را مي‌توان يافت که اختلاف مرزي با همسايگانش نداشته باشد. با نگاهي به تاريخ معاصر به روشني مي‌توان دريافت که اين امر موجب تنشها و جنگ‌هاي زيادي ميان مسلمانان گرديدده است. از باب نمونه، ام‌الفساد بحران‌ها و جنگ‌هاي افغانستان مسأله خط ديورند بوده است که از پايان قرن 19 ميلادي تا همين اکنون مردم اين سرزمين در آتش آن مي‌سوزند و دنيا را نيز گرفتار کرده است. 

    5. دامن زدن به اختلافات قومي: يکي ديگر از شيوه هاي تفرقه افکني دشمنان اسلام در ميان امت‌اسلامي، دامن زدن به اختلافات قومي و قبيله‌اي است. به عنوان نمونه در يکي از مواد پرتکل پنجم سران صهيونيزم آمده است:

    «با اين همه ما در سايه اختلافات عميقي که بين ملل و فرق مختلف وجود دارد و به سادگي رفع نخواهد شد، از هيچ خطري بيم نداريم، ما در سراسر ممالک جهان بذر اختلاف پاشيده ايم و به اختلافات قومي و نژادي و تعصبات ديني از بيست قرن پيش تاکنون دامن زده ايم». 

    يکي از جاسوسان انگليس به مواردي اشاره مي‌کند که بايد او و همکارانش اين نکات را در کشورهاي اسلامي جهت تضعيف مسلمانان به کار برند:

    «تقويت افکاري که سبب زنده نگهداشتن عصبيت هاي قومي و نژادي و ملي گرايي، دلبستگي شديد به فرهنگ و زبان و تاريخ گذشته ملت‌ها گردد».

     

    راهکارهاي عملي تقريب بين مذاهب‌اسلامي 

     داکتر عبدالقيوم سجادي 

    تقريب بين مذاهب‌اسلامي ايده‌اي است که بر بنيان اصل اخوت ديني و امت واحده اسلامي استوار مي باشد. از ديرباز تقريب بين مذاهب به عنوان گام مهم و عملي در راستاي تحقق عيني وحدت اسلامي و اخوت ديني مورد توجه عالمان بزرگ جهان اسلام قرار داشته است. تقريب مذاهب بيانگر بينش فکري و عملي در راستاي ايجاد ذهنيت مثبت و سازنده ميان پيروان مذاهب‌اسلامي نسبت به همديگر مي‌باشد. اين ذهنيت از طريق نفي تعصبات مذهبي و جزم نگري‌هاي غيرعلمي پيروان مذاهب‌اسلامي را به هم‌پذيري ديني و احترام به اصل تفاوت نظر در برخي از فروعات ديني فرا مي‌خواند.

    امروز در عصر جهاني شدن و دوره وابستگي متقابل جوامع بشري، گفتمان ليبراليسم و مادي‌گرا به عنوان گفتمان مسلط، نظام ارزشي اسلام و گفتمان ديني را به چالش کشيده است. طرح تئوري برخورد تمدن‌ها نمونه‌اي از تلاش در راستاي برجسته ساختن خطر اسلام‌گرائي و گسترش اسلام درگستره جهاني است. از جانب ديگران جهان اسلام نيز با چالش‌ها و مشکلات داخلي گوناگوني رو برو است که در نهايت چهره نوراني تعاليم اسلامي را زير سوال برده و همواره باور و ايمان ديني جوانان مسلمان را با شک و ترديد روبرو مي‌سازد. حاصل جمع چالش‌هاي دروني و هجمه‌هاي بيروني برابر است با ضرورت بيداري امت‌اسلامي و تلاش همه جانبه در راستاي تقريب مذاهب‌اسلامي و تحکيم اخوت و برادري ميان پيروان مذاهب اسلامي. 

    اما سؤال اساسي اين است که در عمل، تقريب مذاهب‌اسلامي و اخوت ديني چگونه انجام مي‌پذيرد؟ پاسخ اين سؤال مارا به ضرورت تدوين جامع و کار آمد استراتژي تقريب روبرو مي‌سازد. در اين نوشتار مهم‌ترين محورهاي استراتژي تقريب بين مذاهب‌اسلامي که در واقع راهکارهاي عيني و عملي تحقق اين ايده بزرگ اسلامي است، مورد توجه قرار دارد که به صورت فهرست‌گونه و به اختصار ياد آوري مي‌گردد.

    1. ترويج آموزه‌ها وتعاليم‌اسلامي برمحوريت کتاب و سنت 

    قرآن کريم و سنت نبوي محور مشترک تمام مذاهب و فرق اسلامي است. پيروان مذاهب‌اسلامي با اتفاق نظر، قرآن و سنت نبوي را به عنوان منبع غني و ارزشمند فقه و احکام اسلامي مورد تاکيد قرار داده و کليه فرق و مذاهب‌اسلامي را بر محوريت اين دو منبع ارزشمند و ميراث پيامبر گرامي اسلام جزء خانواده بزرگ امت‌اسلامي محسوب مي کند. بنابراين، برجسته ساختن اين محور مشترک راه را بر نوع حرکت تفرقه افکنانه که ميان امت‌اسلامي جدائي مي‌اندازد، مسدود مي نمايد. فروعات فقهي مورد اختلاف نظر فقيهان مسلمان در پرتو اشتراک نظر آنان بر سر محوريت قرآن و سنت، بسيار جزئي‌تر و کم اهميت‌تر از آن است که بتواند حلقه مستحکم امت‌اسلامي را خدشه‌دار سازد. پس لازم است تمام عالمان ديني و انديشمندان مسلمان بر اين محوريت عظيم تأکيد نموده و تمام فرق اسلامي را که به اين‌دو ميراث گرانسنگ نبي مکرم اسلام ايمان دارند، با ديده برادر ديني نگريسته و مورد احترام متقابل قرار دهند.         

    2. تأکيد برحفظ و ‌حراست از نظام‌ارزشي و ‌اخلاقي‌اسلام 

    امروزه جهان اسلام بيش از هر زمان در معرض هجمه‌هاي فرهنگي و الگوسازي‌هاي غير ديني و متناقض با ارزشهاي اخلاقي و انساني اسلام قرار دارند. جهان اسلام و مسلمانان هويت ديني و دنيوي شان را بر اساس نظام ارزشي اسلام که مطابق با فطرت انساني و برگرفته از وحي الهي است، تعريف مي‌کنند. بنابراين، حراست و حفاظت از هويت اسلامي مسلمانان، ضرورت پاسداري از نظام ارزشي و اخلاقي مسلمانان وظيفه مشترک تمام انديشمندان مسلمان است. پاسداري از هويت اسلامي رسالت و وظيفه همه عالمان ديني و امت‌اسلامي است. برجسته ساختن و زنده نگهداشتن هويت اسلامي به مفهوم نفي ايده‌ها و باورهاي فرهنگي مغاير با ارزش‌هاي اسلامي است. بنابراين، تحکيم هويت اسلامي به عنوان هويت جمعي مسلمانان گام عملي و اساسي در راستاي تحقق عيني امت واحده اسلامي است.       

    3. تقويت و گسترش مشترکات اسلامي و تاکيد بر سرنوشت مشترک امت‌اسلامي

    جهان اسلام بخش عظيمي از جغرافياي انساني و سياسي جهان را به خود اختصاص مي‌دهد. در اين جغرافياي بزرگ امت‌اسلامي داراي سرنوشت اجتماعي مشترک مي‌باشد. از نظر معتقدات اسلامي، اهتمام به امور مسلمين و رسيدگي به وضعيت نا بسامان برادران و خواهران مسلمان در اکناف عالم، يکي از وظايف مسلمانان محسوب مي‌گردد. زيرا اين گفته پيامبر اسلام است که فرمود: «من اصبح ولم يهتم بامور المسلمين فليس بمسلم». بحکم اين فرموده پيامبر اسلام، مسلمانان بايد نسبت به وضعيت برادران ديني خويش احساس مسئوليت نموده و خود را در رنج و درد آنان شريک بدانند. گسترش و تقويت روحيه همدردي و هم سرنوشتي در نهايت زمينه‌هاي انسجام بيشتر و اتحاد عملي مسلمانان را فراهم مي‌سازد.

    4- تأکيد بر تهديدات مشترک  

    امروزه جهان اسلام و امت‌اسلامي با تهديدات مشترک سياسي، اقتصادي و فرهنگي رو برو هستند. تهديد فرهنگي که معتقدات ديني مسلمانان را به چالش مي‌طلبد، از مهم‌ترين تهديدات جهان کنوني است که کليت انديشه و تفکر اسلامي را به مبارزه مي‌طلبد. اين تهديدات از مرزهاي جغرافيايي، ملي، مذهبي و قومي عبور نموده و هويت مشترک امت‌اسلامي را که همانا دينداري و پايبندي به نظام ارزشي اسلام است، زير سؤال مي‌برد. توجه دادن مسلمانان، نويسندگان و عالمان ديني به اين خطر و تهديد مشترک، آنان را از رفتن به سوي اختلاف‌هاي جزئي برحذر داشته و متوجه دفاع دسته‌جمعي و مشترک از کليت نظام اسلامي ومعقدات ديني مي‌سازد. چه کسي مي‌تواند بپذيرد که در جهان کنوني هجمه‌هاي فرهنگي و اعتقادي اصل ايمان ديني و دين‌باوري را تخريب مي نمايد، اما وي همچنان درگير مطرح ساختن تفاوت نظرهاي جزئي فقهي فقيهان اسلامي باشد؟ به طور منطقي آنگاه که کليت نظام ديني و دينداري به چالش کشيده مي‌شود، دلمشغولي عالمان ديني به طرح مسايل مذهبي و جزئي دور از صواب خواهد بود. بنابراين، انديشمندان مسلمان وظيفه دارند تا در راستاي حراست از دينداري و ايمان باوري بعنوان هدف مشترک در سنگر واحدي بنام حراست از دينداري قرارگيرند. اين امر نيز به نوبه خود تمثيل عيني اخوت و برادري اسلامي خواهد بود.

    5. برگزاري کنفرانس‌هاي علمي مشترک از سوي عالمان و روشنفکران ديني 

     بدون ترديد تعامل فکري و تضارب آراء ميان انديشمندان مسلمان شيعه و سني يکي از عوامل دوري آنان وگاه ايجاد ذهنيت‌هاي منفي در ميان آنان و بالتبع امت‌اسلامي است. بدين منظور، برگزاري نشست‌هاي علمي مشترک که عالمان شيعه وسني درکنار هم به طرح ديدگاه ها و نقطه نظرات اسلامي و ديني بپردازند، نقش مهمي را در ايجاد وحدت اسلامي و تقريب بين مذاهب‌اسلامي خواهد داشت. درک درست از نقطه نظرات فقهي و ديني عالمان مسلمان شعيه و سني از همديگر در نهايت به گسترش نقاط اشتراک و کم‌رنگ گرديدن تفاوت‌هاي جزئي در مسايل فقهي کمک نموده و زمينه‌هاي تحقق عملي اخوت اسلامي را فراهم مي‌سازد.

    6. جلوگيري از تبليغات منفي مذهبي

     جهان اسلام تجربيات تلخ و ناگواري از برخورد تکفيري و افراطي در ميان مذاهب‌اسلامي ازسوي برخي از افراد و حلقات به نام مذهب خاص را تجربه نموده است. امروزه نيز در برخي از بلاد اسلامي هنوز هستند کساني که بنام شيعه و سني و يا ديگرفرق اسلامي با ديدگاه انحصاري و غيرقابل انعطاف به تبليغ منفي عليه ديگران مي‌پردازند. جلوگيري از تبليغات منفي عليه مذاهب‌اسلامي يکي از راهکارهاي اساسي تقريب بين مذاهب‌اسلامي است. اين وظيفه خطير عالمان ديني است که از انجام چينن برخوردهاي سبک و منافي با مصالح علياي امت‌اسلامي جلوگيري نمايند. با تلخي بايد يادآورشد که درميان تشيع و تسنن، پيشگام اين گونه حرکت‌هاي منفي و غيرمنطقي عده اي ازملاهاي بي سواد وياکم سوادي هستندکه به سادگي در دام طرفندهاي سياست بازان قرارگرفته و به خيال خدمت به مذهب دين اسلام خيانت و جفا مي‌نمايند. پيروان مذاهب‌اسلامي حق دارند به طور آزادانه از آموزه‌ها و تعاليم مذهبي خويش تبليغ نمايند. امانه منطق اسلامي و نه مصلحت جهان اسلامي و نه اصل اخوت و برادري به هيچکس اجازه نمي‌دهد که از تبليغات منفي عليه ساير مذاهب‌اسلامي استفاده نمايند. جلوگيري از برخوردهاي متعصّبانه که نه به نفع مذهب است و نه به نفع دين اسلام، از وظايف مهم علماي اسلامي بوده و گام مهمي در راستاي تحقق اخوت اسلامي است.

    7.تاکيد بر اصل احترام به تفاوت نظرهاي فقهي

    زندگي علمي و اجتماعي رهبران اسلامي الگوي کارآمد و ارزشمند از تعامل اجتماعي است. رهبران مذاهب‌اسلامي اگر دراجتهادات فقهي باهم اختلاف نظر نمي‌داشتند، شايد فقه اسلامي امروزه از بالندگي و پويايي‌اي که دارد برخوردار نمي بود. آنان با در نظرداشت اصل محوريت قرآن و سنت، اختلاف در روش‌هاي اجتهادي و نظريات فقهي را با ديده قدر نگريسته و نظريات مخالف را با ديد احترام مي‌نگريستند. اگر امروزه امت‌اسلامي و عالمان مسلمان در موارد اختلاف نظر فقهي، بر نظريات همديگر اصل احترام متقابل و معذوريت شرعي را موردتوجه قرار دهند، به يقين تفاوت نظر فقهي نه تنها مانع اخوت و برادري آنان نخواهد شد، بلکه زمينه‌هاي رشد و تعالي فقه اسلامي را نيز فراهم خواهد ساخت.   

     

    تساهل و تعامل؛ راهي مطمئن به سوي تقريب

     عبدالعلي محمدي

    1. چيستي تساهل و تعامل 

    وحدت امت اسلامي به معناي نفي و رفع تمام اختلافات و طرد و منع تمام گرايشهاي متعارض و متقابل نيست و هدف از تقريب بين مذاهب اين نيست كه دسته‌اي از مسلمانان به منظور نزديك شدن به دسته ديگر، از برخي معتقدات شان دست بردارند. به عبارت ديگر؛ وحدت اين نيست كه فرق مسلمين اعم از شيعه و سني موظف ومجبورند از عقيده خودشان دست بردارند و به عقيده سوم يا به عقيده طرف مقابل گرايش پيدا كنند. همچنانکه منظور از وحدت، برتر قرار دادن مذهبي بر مذهب ديگر يا ادغام مذاهب در يكديگر و قرار دادن آنها به صورت يك مذهب يا تاسيس مذهب جديد نيست. زيرا وحدت به اين معنا عادتاً امكان ندارد. پس نمي‌‌توان گفت غرض از وحدت اين است كه سني، شيعه شود يا شيعه، سني شود. مراد از وحدت اين است كه مسلمانان بر اصول اسلام كه مسلمان بودن آنان به آن بستگي دارد، ملتزم باشند و وحدت شان را بر اساس آن اصول شكل بخشند. مسلم در صحيح خودش در كتاب الايمان احاديث فراوان و متعددي را در مورد اصول اسلام و اينكه چه اموري در اين جايگاه قرار دارند، نقل مي‌‌كند. از جمله اينكه رسول گرامي اسلام فرمود:

     «الاسلام ان تشهد ان لااله الا الله و انّ محمداً رسول الله و تقيم الصلوة و تؤتي الزكاة و تصوم رمضان و تحجّ البيت ان استطعت اليه سبيلا». 

    بر همين اساس فقهاء و دانشمندان طراز اول جهان اسلام، با تاكيد بر اصول دين و تكيه بر مشتركات موجود ميان مذاهب اسلامي، به صراحت اعلام مي‌‌دارند كه اختلافات فرعي جزئي موجب كفر يا خروج از دين نمي‌‌گردد. بنابراين، وحدت امت به معناي التزام به احترام تمامي كساني است كه به اصول اسلام معتقد و پاي‌بند هستند و همه كساني كه به اين اصول التزام دارند، مسلمان و برادران ديني همديگرند و هرگونه بي‌حرمتي، عداوت، كينه و دشمني عليه آنان، ناروا و برخلاف روح اخوت ديني و تجاوز از مقررات و اصول اسلام است. لذا هرگز ضرورتي ندارد به منظور دستيابي به وحدت امت يا تقريب مذاهب اسلامي، مسلمانان از عقايد و باورهاي مذهبي شان بدون دليل و برهان دست بردارند. بلكه منصفانه و عاقلانه آن است تا براساس ضوابط ديني، ضمن احترام به افكار و آراي همديگر، در مواردي كه استدلال و اقامه برهان به اتفاق نظر منجر نمي‌شود، همديگر را در فروع و اختلافات جزئي معذور داشته و بخاطر وجود چنين اختلافاتي كه طبيعي به نظر مي‌‌رسد، به گونه‌اي رفتار ننمايند كه اصول مورد اتفاق همگان متزلزل شود.

    2. لوازم تساهل و تعامل 

    1/2. تکيه و تاكيد بر اصول

    تقريب بين مذاهب اسلامي ايجاب مي‌‌كند تا مسلمانان بطور عموم و بدون استثناء، تنها و تنها بر اصول دين تکيه و تاكيد نمايند و اتحاد امت اسلامي اقتضاء دارد تا پيروان مذاهب اسلامي، به دور از هرگونه كجروي و خطا، تمام مؤمنان و معتقدان به اصول را برادر ديني خود دانسته و اختلافات جزئي در فروع را آنقدر با اهميت جلوه ندهند تا به هم‌انديشي و همگرايي ايشان آسيب وارد نمايد.

    قرآن كريم مؤمنان را برادر هم دانسته و مسلمانان را موظف مي‌‌كند تا همانگونه كه دو برادر نسبت به همديگر تعهداتي دارند، آنان نيز براساس ايمان كه در جامعه اسلامي نقش نسب را در خانواده دارد، در قبال همديگر متعهد و مسئول باشند. همچنين سنت رسول گرامي اسلام بر اين نكته تاكيد مي‌‌كند كه هركس به اصول اسلام پاي بند باشد، مسلمان است و با اين التزام، عضو جامعه اسلامي گرديده و علقه اخوت ميان او و ساير مسلمين برقرار مي‌‌گردد؛ «ذاق طعم الايمان من رضي بالله ربّاً و بالاسلام ديناً و بمحمّد رسولاً.» 

    2/2. همكاري علمي

    يكي از مسايلي كه موجب شده است ميان مسلمانان جدايي بيفتد، بي اطلاعي آنان از آموزه‌هاي مذهبي يكديگر و ناآگاهي آنان نسبت به تعاليم و احكام فقهي و فرعي مذاهب اسلامي است كه متأسفانه بايد گفت احتمالا بيشترين و موثرترين نقش را در ايجاد تعصب‌هاي جاهلانه دارد. درواقع، همين جهل و بي‌‌خبري از مذاهب اسلامي زمينه ساز تصورات نادرست، اوهام و بدگماني‌‌هاي فراواني در ميان مسلمانان نسبت به همديگر شده است، به حدي كه آنان را واداشته تا نسبت به همديگر تهمت‌ها و افتراها ببندند و لجوجانه و متعصبانه، بر اين جهالت شان پاي بفشارند. درحاليكه در نتيجه تفاهم، بسياري از عوامل اختلاف از بين مي‌‌رود و هركدام با حفظ رأي و عقيده خويش، نسبت به فروعات و غير اصول دين، ديگري را در اجتهاد و نظرش معذور دانسته و به ديدگاههاي همديگر، همانطوريكه پيشوايان ديني و فقهاي بزرگوار عمل مي‌كردند، احترام خواهند نهاد. امام ابوحنيفه«ره» هنگام فتوا مي‌‌گفت: 

    اين نظر نعمان بن ثابت است و اين بالاترين چيزي بود كه من به آن دست يافتم، پس اگر كسي رأي بهتر از آن را اظهار كند، به صواب نزديكتر خواهد بود. 

    لذا يكي از اهداف تقريب اين است كه مسلمانان نسبت به همديگر شناخت پيدا كنند و نخستين كساني كه بايد به اين شناخت دست يابند، علما و اهل فكر و نظر از هر دسته‌اي از مسلمانان هستند و از آنجا كه علم و دانش نه مصادره مي‌‌شود و نه مكتوم مي‌‌ماند، لذا هيچ ايرادي ندارد كه شيعيان، دانش مختص به اهل‌سنت را بياموزند و سنيان، دانش ويژه اهل تشيع را ياد بگيرند. آنچنانكه برخي از پيشگامان تقريب بين مذاهب اسلامي همانند مرحوم عبدالمجيد سليم و شيخ محمود شلتوت به آن اهتمام ورزيدند يا آنگونه كه مفسر عالي‌مقام مرحوم طبرسي در تفسير مجمع البيان اين راه را پيمود.

    بنابراين، تساهل و تعامل در زمينه تقريب بين مذاهب اسلامي ايجاب مي‌‌كند تا مسلمانان در مسائل فرعي اختلافي، به جاي اينكه نسبت به افكار و آراي همديگر موضع منفي و بدبينانه داشته باشند، بايسته آن است تا براساس اصول اسلام، ضمن احترام به ديدگاههاي يكديگر و ارزيابي خوش‌بينانه، اين مسائل را با نقد و تحليل علمي و با اقامه دليل و برهان، نقض و ابرام نمايند و البته كه چنين تعاملي نه تنها بسيار مفيد است، بلكه به تقويت مباني اخوت ديني و تلطيف روح برادري اسلامي مي‌‌انجامد. زيرا تعمق در مباحث روشن مي‌‌كند اختلافي كه امت واحده را از همديگر جدا نموده و آن را دسته دسته و گروه گروه گردانيده است، بسيار كوچكتر و حقيرتر از آن است كه به چنين فرجامي بينجامد؛ ان للمصيب اجرين و للمخطئ اجراً واحداً. پس تا زماني كه براي كسي علم حاصل نشود كه فلان شخص يا پيروان فلان مذهب، دشمنان خدايند، نمي تواند با احتمال و حدس و گمان و براساس شايعات، بندگان خدا را دشمن بدارد.

    3/2. معاشرت و رفتار برادرانه

    وقتي اصول اسلام، مورد اتفاق تمام مسلمين است و به حكم كريمه قرآني مومنين برادر همديگرند، منطقي نيست راه غير از معاشرت برادرانه را در پيش بگيريم. در اين زمينه نيز علماء و دانشمندان مسلمان و كساني كه با آگاهي و اطلاع از اوضاع نابسامان جوامع اسلامي، درد بيشتري دارند و از پراكندگي مسلمانان زيادتر رنج مي‌‌برند، مسئوليت فزونتر دارند؛ يعني در گام نخست بر علماي امت است تا نسبت به احياي پيوند ديني قيام كنند و اختلافي را كه در كشور وسيع اسلامي پديد آمده است، در اثر اتفاق مورد نظر دين، جبران نمايند و چه بهتر كه اين اقدام شايسته در مساجد و مدارس صورت گيرد تا هر مسجد و مدرسه محل فرود روح حيات وحدت و همدلي باشد و هركدام از آنها همانند حلقه‌اي از يك زنجيره باشند كه تكان خوردن يك سر آن، سر ديگر آن را به حركت در آورد و بدينسان، تمام علما و خطباء و رهبران مسلمان در تمام نقاط سرزمين اسلامي بهم پيوند يابند؛ به فرموده اميرالمؤمنين علي«ع» «عليكم بالتواصل و التباذل و ايّاكم و التدابر و التقاطع.»  

    پس تساهل و تعامل در عرصه تقريب اقتضاء دارد كه تمام مسلمين، به ويژه علماء و دانشمندان، سيره پيشوايان را در پيش گرفته و به خاطر حفظ نظام و جامعه اسلامي، برادروار رفتار نمايند. 

    3. نتايج تساهل و تعامل 

    1/3. برقراري رابطه پايدار ميان علما و مراكز علمي جهان اسلام

    بايسته است در كنار تساهل لازم، تعامل منطقي و مطلوب هم بكار گرفته شود تا آرام آرام فرهنگ تقريب در جامعه بزرگ اسلامي نهادينه گردد و قهراً پيشگام اين عرصه نيز علما و دانشمندان هستند. اگر علماي مسلمان همانطوريكه در طرح نظريات و تبيين افكار تقريب با تاكيد بر اصول اسلام، اختلاف در مسايل جزئي و فرعي را مضر به حال مسلمانان نمي‌‌دانند، در عمل نيز به اين افكار و نظريات ملتزم شوند و در كنار اين تساهل ذهني، تعامل عيني را بوجود بياورند، نخستين گام اساسي در جهت تثبيت فرهنگ تقريب برداشته مي‌‌شود. اما نهادينه گشتن آن نيازمند تلاش و كوشش فراوان است كه به نظر مي‌‌رسد اين امر نه تنها مستلزم تعامل ميان علما و دانشمندان مسلمان بصورت فردي است، بلكه نيازمند تعامل و همكاري متقابل جمعي ميان آنان و حتي ميان مراكز و مجامع علمي جهان اسلام است. اگر بتوان رابطه وثيق و پيوند عميقي، حداقل ميان مهم ترين و بزرگترين مراكز علمي جهان اسلام ايجاد نمود، آنگاه مي‌‌توان ادعا كرد كه تقريب بين مذاهب اسلامي در حال شكل گيري و حتي رشد است. 

    2/3. تحكيم اخوت اسلامي

    اخوت ديني يك تعبير مجازي و يا تشبيه بليغ از همبستگي مسلمانان نيست، بلكه يك تعبير حقيقي و بازتاب دهنده يك رابطه واقعي ميان مومنان است كه نه تنها در لفظ و شعار بلكه در عمل و تعهدهاي متقابل نيز همه خواهر و برادراند. قرآن مجيد ايمان را از بنيانهاي اخوت قرار داده و ازاين رو، تمام حقوقي را كه اخوت ايجاب مي‌‌كند، در دايره اخوت ديني داخل مي‌‌شود. بنابراين، اگر اخوت ديني حاكي از يك رابطه واقعي ميان مسلمانان باشد، طبيعت اين رابطه اقتضاء دارد تا مسلمانان زندگي اجتماعي و روابط شان را براين اساس شكل بخشيده و تنظيم نمايند و اين بدان معناست كه اگر جامعه اسلامي، يك خانواده است و اعضاي آن، برادران و خواهران همديگرند، بايد روابط آنان بر مبناي تساهل و تعامل با همديگر استوار باشد. 

    3/3. بازيابي اقتدار مسلمين

    در واقع بزرگترين قدرت و موثرترين سلاح و بالاترين موفقيت و پيروزي اتحاد و همدلي است كه هيچ نيرويي توان شكستن آن را ندارد و ناگفته هويداست كه عزت و اقتدار، مرهون اتحاد و تفاهم است که در گرو تساهل و تعامل مي‌باشد و تا اعضاي يك جامعه همديگر را با تمام وجود نپذيرند و افكار و انديشه‌ها و عقايد همديگر را تحمل ننمايند و از اختلاف انگيزي و جدال نپرهيزند، به تفاهم نمي‌‌رسند؛ زيرا در يك فضاي غير قابل اعتماد كه همگان يكديگر را با ديده بدبينانه بنگرند، هيچ‌گاه تساهل و تعامل صورت نمي‌‌گيرد و طبعاً تفاهم و همدلي نيز به وجود نخواهد آمد و درنهايت، چنين جامعه‌اي هيچگاه به عزت و اقتدار نخواهد رسيد. پس شرط اساسي بازيابي اقتدار از دست رفته مسلمين همانا تساهل و تعامل است.

     

    حلقه‌هاي وصل امت اسلامي

    عبدالحميد محمدي

    1. عهد خدا 

    خداوند با گفتن «أَلَسْتَ بِرَبِّكُمْ» وانسان با گفتن «قَالُواْ بَلَى» با خداي خود پيمان بسته است که دستورات الهي را آويزه گوش خود قرار دهد و يکي از آن دستورات گام برداشتن در جهت تقويت اخوّت وبرادري است.  

    2. دين خدا 

    دين الهي با دستورات انسان‌سازي که دارد، يکي از بهترين مصاديق حبل الهي است که ما در صورت اهتمام به آن مي‌توانيم از نعمت اخوّت و برادري برخوردار شويم:  

    از حديث اوليا نرم و درشت     تن مپوشان زان که دينت راست پشت

    اگر نتوانيم با استفاده از دستورات دين به اين هدف برسيم، بايد دين‌داري خود را مورد ارزيابي قرا دهيم: 

    لک‌لک ايشان که لک‌لک مي‌زند    آتش توحيد در شک مي‌زند

    3. کتاب خدا

     رسول رحمت و حضرت ختم مرتبت فرمود: «إِنِّي تارِکٌ فِيکُم الثَّقلَين کِتابَ‌الله تَعالي حَبلٌ ممدود مِنَ السَّماءِ إلي الار ض وَ عِترتي أهلبيتي».  

    اين ريسمان الهي که يک سر آن در  عا لم غيب وصل و سر ديگر آن در بين مسلمان‌ها قرار دارد، بهترين وسيله نجات مسلمان‌ها از غرق شدن در غرقاب اختلاف وتفر قه است.  

    4. ايمان  

    ايمان تنها آ ينه‌اي است که همه بايد خود را در آن ببينند. جناب ابن‌عربي از ايمان به عنوان پدر همه مسلمان‌ها ياد کرده و مي‌فرمايد: «پس همه ما برادر [فرزند] يک پدر واحد هستيم».   

    5. رسول خدا  

    پيامبري که رحمة للعالمين است، با سردادن نداي اخوّت و برادري، امت خود را به صف واحد فراخوانده و همه را اعضاي يک بنيان و نفس واحد مي‌داند «المؤمن للمؤمن کالبنيان يشيد بعضه بعضاً» و «المؤمنون کالنفس الواحده».  

    اين دستور رهايي‌بخش ما را مکلّف مي‌سازد که از گرفتاري و مشکلات يکديگر با خبر باشيم که در جاي ديگر فرمود «مثل المؤمنين في توادّهم و تراحمهم کمثل الجسد الواحد إذا اشتکي بعضه تداعي سائره بالسهر و الحمي».

    بسيار عالي گفته‌اند دانشمندان غير مسلماني که پيامبر را به عنوان منادي وحدت در بين امت خود معرفي کرده‌اند. جان ديون پورت مي‌گو‌يد: «محمد يک نفر عرب ساده، قبايل پراکنده، کوچک، برهنه و گرسنه خود را مبدل به يک جامعه فشرده و با انضباط نمود و در ميان ملل روي زمين آنها را با صفات و اخلاق تازه‌اي معرفي کرد». 

    صورت انگورهـا اخـوان بود    چون فشرده شيـره واحــــد شود

     غوره و انگـور ضدّاننــد ليک   چون که غوره پخته‌شد، شد يار نيک

    توماس کارل، رمز موفّقيت پيامبر را در تحقق وحدت در بين امت خود اين گونه به تصوير مي کشد: «از تا ريکي‌ها به سوي روشنايي هدايت فر مود، از ملت خموش و راکدي که نه صداي از آن مي‌آمد و نه حرکتي محسوس بود، ملّتي به وجود آورد که از گمنامي به سوي شهرت، از سستي به سوي بيداري، از پستي به فراز، از عجز و ناتواني به سوي نيرومندي سوق داده شد، نورشان از چهار سوي جهان مي‌تا‌بيد». 

    آفرين بر عـشق کـل او ستاد       صد هـزاران ذرّه را داد اتّحـــاد

    هچو خاک مفترق در رهگذر       يک سبو شان کرد دست کوزه‌گر

    پس بايد گفت: 

    حقّا که بي‌متابعت سيد رُسُـــــل    هرگز کسي به منزل مقصود ره نيافت

    ازهيچ‌رو به هيچ‌دري ره نمي‌‌دهند    آن را کز آســــتانه او روي‌دل بتافت

    6. قبله  

    ما اهل‌قبله واحد هستيم و در ظاهر به سوي يک قبله نماز مي‌گذاريم: «فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَحَيْثُ مَا كُنتُمْ فَوَلُّواْ وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ»

    تا سليمانِ لََسينِ معـــنوي      در نيا يد بر نخيزد اين دوي

    جمله مر غانِ منازع باز دار     بشنويد اين طبل باز شهريار

    زاختلاف‌خويش‌سوي‌اتّحاد     هين زهر جانب روان‌گرديدشاد

    حيثُ ما کنتم فَوَلُّوا وَجهَکم     نحوه اي هذا الذي لم ينهـکم

     از طرف ديگر ما که مدعي مؤمن بودن هستيم و خداوند قلب ما را قبله خود معرفي کرده است: «ما وسعني ارضي ولا سمائي و لکن يسعني قلب عبدي المؤ من»

    در فراخي عرصه آن پـاک جان     تنگ آمد عرصه هفت آ سمان

    گفت پيغمبرکه حق فرموده‌است     من نگنـجم در خم با لا وپست

    در زمين و آ سمان عرش و نيز      من نگنجم اين يقين‌دان اي عزيز

    در دل مؤمن بگنجم اي عجب       گر مرا جويي در آن دلها طلب

     ودل توي مؤ من هم که حرم الهي است «القلب حرمُ ا لله».

     پس بايد قلب را پاک کرد تا زمينه ديدن اين که همگي داراي قبله وا حد هستيم فراهم گردد که حضرت علي(ع) فرمود « القلب مصحف البصر» (دل کتاب ديده است).  

    بنابراين، هم ظاهر قبله است هم باطن و هر دو هم براي خداست  «وَأَنَّ الْمَسَاجِدَ لِلَّهِ». يکي از باب احکام ظاهري مو ضوعيت دارد که بايد رعايت شود و ديگري هم جهت باطن را نشان مي‌دهد و از باب تطبيق ظاهر بر باطن با يد به هردو احترام گذاشت و به لوا زم آن پا يبند بود. با اين واقعيت، بايد رنگ، نژاد، قوم، زبان، مليت و.... براي ما هيچ رنگي جز رنگي بي‌رنگي نداشته باشد وگرنه بايد گفت: 

    اي هزاران کعبه پنهان در کنيس    اي غلط انداز عفريت و بليس

    سجده گاه لا مکا ني در مکان        مر بليسان را زتو ويران دکان

    تقوي الهي پناه‌گاه وحدت‌طلبان 

    تنها ضمانت اجراي اينکه زمين‌گير شيطان و نفس امّاره نگشته و از خدا روي برنتافته و حبل الهي را رها نسازيم، داشتن تقوي الهي و رعا يت آن است. در اين صورت است که همه ما به عنوان مسلمان، داراي کتاب آسماني مشترک، به عنوان امت پيامبر رحمت، با اتصاف به وصف «أنّما المؤ منون إخوة» و با راز و نياز به درگاه حضرت احديت به سوي قبله واحد، مي‌تواني موفق به حفظ اعتصام به حبل الهي گرديم. تنها نيرويي که با آن مي‌توان کرامت را حفظ و به درمان بيماريهاي نژادپرستي، قوم‌گرايي، و..... پرداخت، درخت استوار، دست‌گيره محکم، قله بلند و پناهگاه مطمئن تقواست «إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ» چه زيبا فرمود مولاي سخن و بيان اميرمؤمان: «واعلموا [وَمَن يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَل لَّهُ مَخْرَجًا] وينزله منزل الکرامة». به تعبير مولانا تنها آبي که مي‌توان با آن آتش اختلاف و تفرقه را که بر افروخته از تعصب، جهل و.... است خاموش نمود، آب تقوا است که انسان رااز تعصّب به تعقّل مي‌رساند: 

    چون که هيزم باز گيري نار مرد       زانکه تقوي اب سوي نار برد

     کي ‌سيه گردد زآتش روي‌خوب      کاو نهد گلگونه از تقوي‌القلوب

    گفت حق ني بلي که لاانساب‌شد      زهدوتقوي فضل را محراب شد

    چونکه تقوي بست دودست هوا    حق گشايدهر دو دسـت عقل را

      مناسب که در ختام اين مقال، حديثي از زبان درربار نبي مکرم اسلام که ختمي بر هرگونه برتري طلبي‌هاست اشاره کنم که فرمود: «يا أيها الناس وإنّ ابکم واحد کلکم من آدم و آدم من تراب إنّ اکرمکم عندالله اتقيکم ليس لعربي علي عجمي و لا عجمي علي‌العربي ولا الاحمر علي‌الابيض و لا‌ الابيض علي الاحمر فضل الا بتقوي». 

     

    پيشگامان تقريب و اخوت اسلامي

    محمدرسول حسيني

    1ـ8. سيد جمال‌الدين افغاني

    اولين منادي بزرگ وحدت مسلمين در دوران معاصر، سيد جمال الدين افغاني است. بدون ترديد، سيد جمال‌الدين تمام عمر خويش را صرف ايجاد وحدت و همبستگي ميان مسلمانان کرد، مهم‌ترين انديشه و هدف سيد در اين راستا، اتحاد سياسي مسلمانان بود. ايشان با مشاهده اوضاع آشفته جهان اسلام بر اثر بيدادگري‌هاي استکبار جهاني وحقارت مسلمانان در برابر آنها، يگانه راه نجات را در همبستگي و اتحاد سياسي مسلمانان  و مقابله با استعمارگران مي‌دانست و معتقد بود با اتحاد مي‌توان بزرگترين قدرت ها را درهم شکست، و درد مندانه مي‌گفت:

    «انگار مسلمانان با هم متحد شده اند که متحد نشوند با آنکه اگر دست اتحاد به هم دهند و نيروهاي خويش را در يک خشم مقدس عليه بيگانگان بسيج کنند، بزرگترين قدرتها را از مقاومت باز مي‌دارند».

    و نيز مي فرمود:

    «اگر استعمار برتانيا «ابر قدرت آن روزگار» يک فيل بزرگ و مسلمانان هر کدام يک پشه باشند، اين ميليون‌ها پشه چنانچه در گوش اين فيل فرياد کنند، حد اقل گوش او را کر خواهند کرد». 

    از مهم‌ترين اقدامات عملي وي در اين راستا مي‌توان به مسافرت‌هاي متعدد ايشان به کشورهاي مختلف و ديدار و گفتگو با سران کشورها، انتشار مجله عروه الوثقي،‌ ايجاد مؤتمر اسلامي درعربستان و نامه‌نگاري با علما و اقشار مختلف جامعه اسلامي و... نام برد.

    2ـ8. سيد عبدالحسين شرف‌الدين عاملي

    يکي ديگر از مناديان واقعي وحدت و تقريب سيد عبد الحسين شرف‌الدين بود. وي در سال1290 ق، در شهر مذهبي کاظمين عراق به دنيا آمد. ايشان معتقد بودند تنها راه برون رفت از مشکلات، که دامن‌گير جوامع اسلامي است و نيز خلاصي از شر دشمنان اسلام که مسلمانان را به حقارت و بردگي کشانده است، وحدت و همبستگي مسلمانان است:

     «ما هرگز گردن از زير يوغ بردگي برون نتوانيم برد و به حريت و آزادگي نخواهيم رسيد مگر در سايه وحدت کلمه و الفت دلها و يکي شدن باطنها و هماهنگي فکرها و تصميم ها و گرد آمدن بر محور نواميس امت اسلامي و بالا بردن کيان ملت مسلمان».

    ايشان معتقد بودند شيعيان و اهل‌سنت اختلاف اساسي با هم ندارند،‌ و اگر اختلافي هم وجود دارد اختلاف صغروي است نه کبروي:

    «نزاع بين سني و شيعه در مسائل اختلافي هم در حقيقت نزاع صغروي است و هرگز ميان شيعه و سني نزاع کبروي وجود ندارد».

    از مهمترين اقدامات وي در اين زمينه، مي‌توان به همکاري و حمايت ايشان از دارالتقريب مصر، همکاري با مجله رسالة الاسلام و گفتگو با علماي اهل‌سنت که مهم‌ترين نمونه آن نامه‌نگاري ايشان با شيخ عبد المجيد سليم رئيس وقت دانشگاه الازهر است که بعدا بصورت کتاب «المراجعات» چاپ شد و نيز بايد به تأليف کتب روشنگر ديگر ايشان، نظير «الفصول المهمه في تأليف الامه» و «الاجتهاد في مقابل النص» و... اشاره کرد.

    3ـ8. علامه محمدتقي قمي «دبيرکل دارالتقريب مصر»

    يکي ديگر از مصلحان و مناديان وحدت و تقريب مذاهب اسلامي،‌ علامه محمد تقي قمي بود،‌ وي در سال 1289ش، درخانواده مذهبي در شهر مقدس قم ديده به جهان گشود. علامه محمدتقي قمي که مشکلات جهان اسلام را مي‌ديد و هميشه در اين فکر بود که روزي حرکتي براي اصلاح جوامع اسلامي انجام دهد، سرانجام در سال 1312 ش، در حالي‌که روزگار جواني را طي مي‌کرد، براي عملي ساختن افکار و انديشه هاي وحدت طلبانه خود،‌ مصر را که يکي از بزرگترين پايگاه هاي ديني اهل‌سنت بود، به عنوان مبداء حرکت برگزيد و فعاليتهاي خود را آغاز کرد. کار بزرگي که موفق به انجام آن شد، اقناع بزرگان و مفتي‌هاي اهل‌سنت براي پيگيري انديشه تقريب بود. وي در نهايت با تلاش پي‌گير و خستگي ناپذير موفق‌شد که در سال 1325ش. با کمک جمعي از بزرگان الازهر،‌ دارالتقريب مصر را بنا نهد و در عرض 25 سال فعاليت موفق به ايجاد تحول فکري بزرگي شد که تا آن روز هيچ مصلحي نتوانسته بود انجام دهد.

    ايشان بزرگان مذاهب مختلف را جمع کرد و از آنها خواست با استفاده از منابع اصلي،‌ يکديگر را بهتر بشناسند و ٱتش اختلاف را خاموش کنند.‌ اين حرکت با فتواي تاريخي مصلح بزرگ شيخ محمود شلتوت مبني بر به رسميت شناختن مذهب شيعه به عنوان يکي از مذاهب اسلامي،‌ و جواز عمل طبق آن،‌ به بار نشست.

    4ـ8. آيت الله العظمي بروجردي«ره»

    يکي ديگر از حاميان و مناديان وحدت و تقريب، آيت‌الله العظمي حاج آقا حسين طباطبائي بروجردي «مرجع کل شيعيان زمان خود» بود،‌ ايشان در ماه صفر سال 1292 هجري قمري، در شهر بروجرد به دنيا آمد. وي تحصيلاتش را در نجف تا سرحد اجتهاد به پايان رساند و پس از در گذشت آيت الله العظمي سيد ابوالحسن اصفهاني و آيت الله حاج آقا حسين قمي در سال 1324 ش،‌ مرجعيت علي الاطلاق شيعيان را عهده دار شدند.

    ايشان با اهتمام و عنايت ويژه نسبت به وحدت مسلمانان،‌ همواره يکي از حاميان اصلي مسئله وحدت و تقريب بود، علاقه ايشان نسبت به اين امر به گونه اي بود که در حادثه قلبي که منجر به فوت ايشان شد،‌ بعد از حمله قلبي اول که عارض شده بود و مدتي بيهوش بودند و بعد که به هوش آمدند، قبل از آنکه توجهي به حال خود بکنند،‌ موضوع تقريب و وحدت اسلامي را مطرح مي کنند و مي گويند: من آرزوها در اين زمينه داشتم.

    از مهم‌ترين مفکوره و انديشه ايشان در اين زمينه،‌ عدم دامن زدن به مسائل اختلافي بود. آيت الله واعظ زاده خراساني دبير کل سابق مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي، که يکي از شاگردان معظم له است، نقل مي‌کند که ايشان نسبت به قضيه خلافت، که يکي از مسائل مهم اختلافي بين شيعه و اهل‌سنت است، مي فرمودند:

    امروز مسلمين نياز ندارند که بدانند چه کسي خليفه بوده و چه کسي نبوده،‌ آنچه امروز نياز مسلمانان است، اين است که بدانند از چه مأخذي احکام گرفته مي‌شود،. آنان مي‌گويند قرآن و سنت, ما مي‌گوييم قرآن و عترت. بنابراين امروز که نه حکومتي است و نه خلافتي ما مي‌توانيم حرف خود را به کرسي بنشانيم و بگوييم مرجع مشکلات مردم ائمه اهل بيت«ع» هستند.

    از ديگر اقدامات وي در اين زمينه، مي‌توان به نامه نگاري‌هاي ايشان با علماي اهل‌سنت، نظير شيخ عبدالمجيد سليم و شيخ محمود شلتوت و نيز حمايت‌هاي همه جانبه از دار التقريب مصر، مخصوصا حمايت‌هاي مالي و... اشاره کرد.

    5ـ8. شيخ محمود شلتوت«ره»

    يکي از مناديان راستين وحدت و تقريب، مصلح بزرگ شيخ محمود شلتوت رئيس دانشگاه الازهر مصر بود. از مهم‌ترين اقدامات ايشان در راستاي وحدت و تقريب ميان مذاهب‌اسلامي مي‌توان به همکاري ايشان در تأسيس دار‌التقريب مذاهب اسلامي به کمک جمعي ديگر از علماي فريقين و فتواي تاريخي ايشان مبني بر به رسميت شناختن مذهب جعفري و جواز عمل طبق آن و وارد نمودن فقه شيعه در دانشگاه الازهر در کنار فقه ساير مذاهب اسلامي و... نام برد. متن فتواي شلتوت در اين زمينه به اين صورت است: 

    «آيين اسلام هيچ يک از پيروان خود را ملزم به پيروي از مکتب معيني ننموده، بلکه هر مسلماني مي‌تواند از هر مکتبي که به صورت صحيح نقل شده و احکام آن در کتب مخصوص به خود مدون گشته، پيروي نمايد و کسي که مقلد يکي از اين مکتب‌هاي چهارگانه باشد مي‌تواند به مکتب ديگري «هر مکتبي که باشد» منتقل شود. مکتب جعفري معروف به مذهب امامي اثناعشري، مکتبي است که شرعا پيروي از آن مانند پيروي از مکتب‌هاي اهل‌سنت جايز است. بنابراين سزاوار است که مسلمانان اين حقيقت را دريابند و از تعصب ناحق و ناروايي که نسبت به مکتب معيني دارند، دوري گزينند، زيرا دين خدا و شريعت او تابع مکتبي نبوده و در احتکار و انحصار مکتب معيني نخواهد بود. بلکه همه صاحبان مذاهب، مجتهد بوده و اجتهاد شان مورد قبول درگاه باري‌تعالي است و کساني که اهل نظر و اجتهاد نيستند، مي‌توانند از هر مکتبي که مورد نظر شان است تقليد نموده و از احکام فقه آن پيروي نمايند و در اين مورد فرقي ميان عبادات و معاملات نيست».

    6ـ8. شيخ عبدالمجيد سليم البشري«ره»

    شيخ عبدالمجيد سليم البشري رئيس اسبق دانشگاه الازهر، از ديگر افرادي است که شايسته است از او به عنوان يکي از مناديان راستين وحدت و تقريب نام برده شود. وي تحصيلات عالي خود را دانشگاه الازهر به پايان رساند و سپس در همان دانشگاه مشغول تدريس، قضاوت و فتوا شد. ايشان نزديک به بيست سال به عنوان مفتي مشغول فعاليت در امور ديني بود. وي دوبار به سمت خطير رئيس دانشگاه الازهر برگزيده شد. بار اول در سال 1950م، که نزديک به يک سال به طول انجاميد و بار دوم در سال 1952م، که باز هم نزديک به يک سال اين سمت را به عهده داشت. 

    وي يکي از جمله افرادي است که در سال 1947م, همراه با جمعي از مصلحان و مناديان وحدت اسلامي، دار التقريب مصر را بنيان نهادند و در اين راه سخت تلاش نمودند. نامه نگاري‌هاي ايشان با آيت الله العظمي بروجردي در جهت پيشرفت تقريب معروف است و نيز بحث روشن‌گرانه‌ي ايشان با علامه شرف الدين به صورت نامه نگاري، که اکنون مجموع آن نامه‌ها را به صورت کتاب «المراجعات» در اختيار داريم، از ديگر گام‌هاي مهم ايشان در جهت وحدت و همبستگي امت اسلامي به حساب مي‌آيد.

    7ـ8. امام خميني«ره»

    پس از پيروزي انقلاب اسلامي ايران، يکي از مهم‌ترين انديشه و تفکر ايشان ايجاد وحدت ميان امت اسلامي بود، امام خميني با نگاه جامع نسبت به وحدت مسلمانان تلاش مي‌کرد تا فرقه‌هاي مختلف اسلامي در تمام عرصه‌ها و زمينه‌ها متحد باشند.

    امام خميني در بعد سياسي، همواره مسلمانان و دولت‌هاي اسلامي را به وحدت و همبستگي در مقابل دشمنان اسلام دعوت مي‌کرد و معتقد بود اگر مسلمانان با هم متحد مي‌بودند، استکبار جهاني نمي‌توانست بر مسلمانان مسلط شود:

    «اگر مسلمين وحدت کلمه داشتند امکان نداشت اجانب بر آ نها تسلط پيدا بکند اين تفرقه بين مسلمين است که باعث شده است اجانب بر ما تسلط پيدا بکند... واجب است بر همه مسلمين که با هم با شند».

    در بعد مذهبي نيز امام خميني اختلاف مذاهب اسلامي را به منزله اختلاف فقها و مجتهدين مي‌دانست. و از اولين افرادي بود که فتاواي وحدت گرايانه خود را در احکامي نظير شرکت شيعيان در نمازهاي جماعت اهل‌سنت،‌ متابعت در وقوفين در حج و... صادر کردند.

    در بعد اجتماعي نيز امام همواره بر برادري ميان شيعيان و اهل‌سنت تأکيد مي‌کردند و مي‌فرمودند:

    «ما با مسلمين اهل تسنن يکي هستيم،‌ واحد هستيم که مسلمان و برادر هستيم، اگر کسي کلامي بگويد که باعث تفرقه بين ما مسلمان‌ها بشود، بدانيد که يا جاهل هستند و يا از کساني هستند که مي‌خواهند بين مسلمانان اختلاف بيندازند قضيه شيعه و سني اصلا در کار نيست ما همه با هم برادريم».    

                              

        

     

    قبلی بعدی نوشتن دیدگاه

    نام (اجباری)

    آدرس پست الکترونیکی (اجباری است اما نمایش داده نمی‌شود)

    آدرس سایت

    مرا برای دیدگاه‌های بعدی به یاد بسپار


    تصویر امنیتی جدید

    آخرین مطالب آسیب‌شناسی فرهنگ سیاسی در افغانستان عقلانیت سیاسی و ساخت قدرت در افغانستان معاصر مزایای عبور از تروریسم به تاپیسم: به بهانه‌ی دیدار شریف‌ها با اشرف یادداشت‌های فیسبوکی (5): و اما این مظلوم سکولاریسم غربت جامعه‌شناسی و غیبت جامعه‌شناسان از عرصه‌ی نظارت تأملی ما و فرهنگ بادیه (4): مشارکت سیاسی به مثابه‌ی مافیای قدرت راز تحول‌ناپذیری جامعه‌ی افغانی پیمان امنیتی کابل‌- واشنگتن؛ درنگ فقهی  مطالب پر بازدید نظریه‌ی قرارداد اجتماعی و اصحاب قرارداد کارنامک (CV) آسیب‌شناسی فرهنگ سیاسی در افغانستان رابعه‌نامه: در باب رابعه بلخی و ولنتاین خراسانی فرهنگ سیاسی و فرایند دولت - ملت‌‌سازی در افغانستان هبوط مضاعف: از گندم تا گندمک اسماعيليه در افغانستان چگونه برای امتحان آمادگی بگیریم؟ نگاه جامعه‌شناختی به پدیده‌ی فساد اداری در افغانستان (قسمت دوم) کتابخانه فیس بوک

    تقویم امروز چهارشنبه 29 شهريور 1396 شمسی : الأربعاء 29 ذو الحجة 1438 قمری :Sep 20 2017 میلادی : آمار بازدیدکنندگان امروز112 دیروز156 این هفته795 این ماه4350 کل168514 اطلاعات مراجعه کننده آی پی: 108.171.246.242 مرورگر: Firefox نسخه مرورگر: 25.0 سیستم عامل: Windows چه کسی آنلاین است! 1 آنلاین 1396-06-29 کلیه حقوق برای سایت محفوظ میباشد.
    طراحی قالب توسط
    انشا در مورد نماز انشا در مورد نماز | متن زیر قسمتی از کتاب «پدر ، مادر ، ما متهمیم» نوشته ی دکتر علی شریعتی است. پدرمومن من ... مادر مقدس من ... نماز تو یک ورزش تکراری است بدون هیچ اثر اخلاقی و اصلاح عملی و حتی نتیجه بهداشتی ! که صبح و ظهر و شب انجام می دهی اما...
    متن شب یلدا | متن مجری برای شب یلدا متن شب یلدا | نوشته زیر دلنوشته ای ادبی درمورد شب یلدا است که می تواند مورد استفاده مجری ها و معلمان و ... قرار گیرد. شب یلداست؛ شبی که در آن انار محبت دانه می شود و سرخی عشق و عاطفه، نثار کاسه های لبریز از شوق ما؛ شبی که طراوت هندوانه های تازه تابستان به...
    متن مجری : شب یلدا متن مجری : شب یلدا | متن زیر نوشته ای است در مورد شب یلدا که می توانیم در مراسم مختلف از آن بهره ببریم. امشب آخرین دقیقه آذرماه را ورق می زنیم و شمع های روشن زرد پاییز را فوت می کنیم. شب آغاز زمستان است، چراغ خانه ها هنوز بیدارند و خانه نشینان گرد آتش...
    زلزله در تهران | جنوب تهران تنها با 4 از بین خواهد رفت! زلزله در تهران | بررسی ها نشان می دهد که اگر زلزله ای 4 ریشتری در تهران بیاید مناطق جنوبی تهران را به تمامی از دست خواهیم داد. گسل های خطرناک تهران و ناامن ترین مناطق تهران مناطق ۱، ۲ و ۳ بیشترین آسیب را از فعال شدن احتمالی گسل های شمال شهر می بینند و مناطقی...
    درمان سرفه خشک | پیشگیری از سرفه خشک درمان سرفه خشک | سرماخوردگی و سرفه های خشک پس از آن در زمستان بسیار شایع است.در متن زیر به 11 روش برای پیشگیری از آن می پردازیم. 1.سر خود را هنگام خواب بالا بگذارید. این حالت به کاهش سرفه کمک می کند. 2.مایعات زیادی بنوشید، به ویژه آب و آب میوه ها و سبزیجات ارگانیک. 3.از...
    انشا درباره دیدن مورچه ای که باری را میکشد انشا درباره دیدن مورچه ای که باری را میکشد | متن زیر یک دلنوشته درباره مورچه است و از اشعاری هم برای تاثیرگذاری بیشتر مفهوم استفاده شده است. نمیدانم شاید غرورش از منی که یک انسانم بیشتر است و شاید هم اعتماد به نفسش بالاتر است.به هر حال انقدری به خود و خدای خودش اعتماد دارد که...
    شب یلدا کی هست ؟ | شب یلدا 1396 شب یلدا کی هست ؟ | در زیر به تاریخ دقیق شب یلدای سال 1396 اشاره کرده ایم. یلدا شب اول زمستان و شب آخر پاییز است که اول جَدی و آخر قوس باشد و آن درازترین شب هاست در تمام سال و در آن شب و یا نزدیک به آن شب، آفتاب به برج جدی تحویل...
    انشا درمورد هرکه بامش بیش برفش بیشتر پایه هفتم انشا درمورد هرکه بامش بیش برفش بیشتر پایه هفتم | انشا زیر به داستانی اشاره دارد که نتیجه اخلاقی آن همین ضرب المثل معروف است که هر که بامش بیش برفش بیشتر... نوزده سالم شده بود و تازه رفته بودم سر کار ، یکی از آشناهایمان برایم شغلی پیدا کرده بود.در یک کارخانه قالی بافی شده بودم...
    انشا در مورد عینک انشا در مورد عینک | متن زیر یک نوشته ی زیبا درمورد عینک است و ماجرای عینکی شدن یکی از دانش آموزان کلاس و اتفاقاتی که برایش می افتد. همه ما عاشق عینک خانم معلم علوممان شدیم، درست از همان روز که او برای اولین بار وارد کلاس شد. به خصوص من، از همان اول محو فرم...
    «زلزله تهران» چرا وحشتناک است؟ | احتمال میلیونها کشته در زلزله 7 ریشتری تهران «زلزله تهران» چرا وحشتناک است؟ | گسل های تهران می توانند زلزله ای به بزرگای 7.5 ریشتر ایجاد کنند، و خواب 200 ساله را از سر پایتخت بپراند! بعد، این زلزله 7.5 ریشتری، برای کشتن یک میلیون نفر از ما کافی است! این فقط شروع ماجراست؛ علمک های گاز منفجر خواهند شد، و خیل کشتگان افزایش خواهند یافت......
    از سراسر وب